Endokrynolog na Śląsku: kiedy zaburzenia hormonalne wymagają konsultacji specjalisty

Przewlekłe zmęczenie, nieregularne cykle czy spadek libido pacjenci często latami przypisują stresowi. Konsultacja u endokrynologa jest wskazana, gdy cykle wypadają poza przedział 21–35 dni, masa ciała zmienia się niezamierzenie o ponad 5% w ciągu 6–12 miesięcy, pojawia się nieprawidłowe owłosienie lub kobieta planuje ciążę przy nieprawidłowym wyniku TSH (hormonu thyreotropowego) lub innych badań hormonalnych. Endokrynolog to lekarz, który diagnozuje i leczy choroby gruczołów wydzielania wewnętrznego: najczęściej tarczycy, przysadki, nadnerczy i gonad. Poniżej: do którego specjalisty na Śląsku zgłosić się z danym problemem.

Zaburzenia hormonalne u kobiet ujawniają się najczęściej przez nieregularne cykle, niezamierzoną zmianę masy ciała, suchość skóry, przewlekłe zmęczenie, spadek libido i hirsutyzm, czyli nieprawidłowe owłosienie typu męskiego lub nadmierne wypadanie włosów na głowie. Połączenie hirsutyzmu z rzadkimi miesiączkami nasuwa podejrzenie zespołu polimetabolicznego (PMOS) (dawniej policystycznych jajników, PCOS), który dotyczy około 10–13% kobiet w wieku rozrodczym.

U mężczyzn sygnałem ostrzegawczym są spadek libido, zaburzenia erekcji i utrata masy mięśniowej. Niedobór testosteronu (hipogonadyzm) rozpoznaje się, gdy u mężczyzny z powyższymi objawami poranne stężenie testosteronu całkowitego w dwóch pomiarach wynosi poniżej około 9 - 12 nmol/l (2,4 – 3,0 μg/l). W praktyce klinicznej oznacza to, że pojedynczy obniżony wynik bez objawów nie jest podstawą do leczenia.

Dlaczego TSH bada się przed ciążą?

TSH (hormon tyreotropowy) bada się przed planowaniem ciąży, ponieważ jest najczulszym wskaźnikiem pracy tarczycy, a nieleczona niedoczynność zaburza owulację i zwiększa ryzyko poronienia. Polskie rekomendacje z 2021 roku zalecają, by u kobiet leczonych z powodu niedoczynności tarczycy stężenie TSH przed poczęciem wynosiło poniżej 2,5 mIU/l. Do około 12. tygodnia ciąży rozwój układu nerwowego dziecka zależy wyłącznie od hormonów tarczycy matki. Dlatego badanie TSH należy do podstawowej diagnostyki zarówno przed staraniami o ciążę, jak i przed procedurą in vitro. W wielu przypadkach zaburzeń czynności tarczycy prócz TSH oznacza się również fT3 i fT4 oraz anty-TPO i antyTG czy też TRAb.

Wybór specjalisty zależy od narządu i celu leczenia:

Jaki lekarz leczy zaburzenia hormonalne u mężczyzn?

Mężczyznę z zaburzeniami hormonalnymi, w tym i niedoborem testosteronu diagnozuje androlog lub endokrynolog. Jeśli para stara się o dziecko, konsultację łączy się z badaniem nasienia. Należy pamiętać, że przyjmowanie testosteronu hamuje, czasem nieodwracalnie, produkcję plemników.

Pierwsza konsultacja obejmuje rozmowę o objawach, przyjmowanych lekach i planach rozrodczych, badanie fizykalne oraz ocenę dotychczasowych wyników. Na wizytę warto zabrać:

• wynik TSH nie starszy niż 3 miesiące,
• opis USG tarczycy, jeśli było wykonane,
• listę przyjmowanych leków i suplementów.

O kolejnych badaniach hormonalnych decyduje lekarz po wywiadzie. Suplementy z biotyną odstawia się na co najmniej 2 dni przed pobraniem krwi, ponieważ mogą fałszować wyniki badań hormonalnych.

Kiedy guzek tarczycy wymaga biopsji?

Guzek tarczycy wymaga biopsji cienkoigłowej, gdy w USG ma cechy podejrzane, np. nieregularne brzegi lub mikrozwapnienia, a jego średnica wynosi co najmniej 1 cm. Guzki tarczycy stwierdza się w USG nawet u połowy dorosłych, a złośliwych jest około 5% z nich. Do chirurga-endokrynologa kierowani są pacjenci z podejrzanym wynikiem biopsji, z wolem uciskającym tchawicę lub przełyk albo z guzkiem powodującym nadczynność. Konsultacja przed operacją tarczycy w Bytomiu obejmuje ocenę wskazań, zakresu zabiegu i ryzyk, w tym przejściowej lub trwałej chrypki.

Zaburzenia hormonalne wymagają konsultacji specjalisty, gdy objawy przekraczają konkretne progi: cykle poza przedziałem 21–35 dni, niezamierzona zmiana masy ciała powyżej 5%, obniżony testosteron z objawami jego niedoboru lub guzek tarczycy z cechami podejrzanymi w USG. Centrum Medyczne ANTRUM przy ul. Olimpijskiej 5 w Bytomiu łączy konsultacje ginekologiczno-endokrynologiczne, andrologiczne i chirurgiczno-endokrynologiczne z własnym laboratorium DEMETER przy ul. Olimpijskiej 3. Dojazd z Katowic (DK79) zajmuje około 20–25 minut, z Gliwic (DK88) około 25–30 minut.

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.