Zaćmienie Słońca 2026. Kiedy i gdzie będzie można je zobaczyć w Polsce?

Już 12 sierpnia 2026 roku nad Europą dojdzie do jednego z najciekawszych zjawisk astronomicznych ostatnich lat. W części kontynentu będzie można obserwować całkowite zaćmienie Słońca, pierwsze tak wyraźne od 1999 roku. Polska znajdzie się poza pasem całkowitego zaćmienia, jednak mieszkańcy kraju zobaczą jego głęboką fazę częściową.

Zjawisko rozpocznie się nad północną Rosją, a następnie pas całkowitego zaćmienia przesunie się nad Grenlandią, Islandią, Atlantykiem oraz południową Europą. Najlepsze warunki do obserwacji całkowitego zaćmienia będą panować między innymi w Hiszpanii oraz na niewielkim obszarze Portugalii.

W Polsce Księżyc nie zasłoni całkowicie tarczy słonecznej, jednak skala zjawiska będzie na tyle duża, że dla wielu obserwatorów stanie się jednym z najbardziej efektownych wydarzeń astronomicznych najbliższych dekad.

Pierwsza faza zaćmienia rozpocznie się w zależności od regionu między godziną 19:10 a 19:18. Maksimum zjawiska przypadnie około godziny 20:00, czyli krótko przed zachodem Słońca.

W części wschodniej kraju Słońce schowa się za horyzont wcześniej, dlatego końcowa faza zaćmienia może nie być tam już widoczna. W zachodnich regionach obserwatorzy będą mieli więcej czasu na śledzenie przebiegu zjawiska.

Najkorzystniejsze warunki prognozowane są dla zachodniej i południowo-zachodniej Polski. Szczególnie dobre miejsca do obserwacji to Dolny Śląsk, Pomorze Zachodnie, ziemia lubuska oraz zachodnia część Wielkopolski.

We Wrocławiu Księżyc zasłoni około 87 proc. średnicy tarczy słonecznej. W Warszawie będzie to niemal 85 proc., natomiast w Krakowie około 71 proc.

Kluczowe znaczenie będzie miał również wybór miejsca obserwacji. Najlepiej sprawdzą się otwarte przestrzenie z niezasłoniętym widokiem na zachodni horyzont, takie jak plaże, brzegi jezior, pola czy wzniesienia. Nawet niewielkie przeszkody terenowe mogą zasłonić zachodzące Słońce na kilka lub kilkanaście minut przed zakończeniem zjawiska.

Astronomowie przypominają, że nawet podczas głębokiego zaćmienia częściowego obserwacja Słońca bez odpowiedniej ochrony pozostaje niebezpieczna dla wzroku.

Do oglądania zjawiska należy używać wyłącznie specjalnych filtrów i okularów posiadających certyfikat ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przyciemnione szkło czy improwizowane rozwiązania nie zapewniają odpowiedniego poziomu ochrony.

Szczególną ostrożność trzeba zachować podczas korzystania z lornetek, teleskopów oraz aparatów fotograficznych wyposażonych w teleobiektywy. W ich przypadku filtry ochronne powinny być zamontowane przed obiektywem urządzenia.

Miłośnicy astronomii nie będą musieli długo czekać na następne podobne wydarzenia. Kolejne częściowe zaćmienia Słońca będzie można obserwować w Polsce między innymi 2 sierpnia 2027 roku, 12 czerwca 2029 roku, 1 czerwca 2030 roku oraz 20 marca 2034 roku.

Znacznie rzadszym zjawiskiem pozostają zaćmienia pierścieniowe i całkowite widoczne z terytorium Polski. Według obecnych obliczeń wyjątkowe pierścieniowe zaćmienie pojawi się nad południowo-wschodnią częścią kraju 13 lipca 2075 roku. Najlepsze warunki do obserwacji przewidywane są w Bieszczadach, gdzie przez kilka minut widoczny będzie charakterystyczny świetlisty pierścień wokół Księżyca.

Dla obecnego pokolenia obserwatorów najbliższe zaćmienie z sierpnia 2026 roku pozostaje więc jedną z najlepszych okazji do zobaczenia jednego z najbardziej widowiskowych spektakli na niebie.