Astronomiczna zima rozpoczyna się 21 grudnia. Najkrótszy dzień w roku

W niedzielę 21 grudnia o godzinie 16:03 nastąpi moment, który z astronomicznego punktu widzenia zamyka jeden roczny cykl i otwiera kolejny. To właśnie wtedy Słońce przekroczy punkt przesilenia zimowego, rozpoczynając astronomiczną zimę na półkuli północnej. Potrwa ona do 20 marca, do godziny 15:48, kiedy to równonoc wiosenna wyznaczy początek astronomicznej wiosny.

Przesilenie zimowe oznacza jednocześnie najkrótszy dzień w roku. W Polsce długość dnia wyniesie w przybliżeniu od nieco ponad siedmiu do nieco ponad ośmiu godzin, w zależności od regionu. Tym samym noc będzie trwała ponad 16 godzin, a zmrok zapadnie bardzo wcześnie – już w godzinach popołudniowych. To charakterystyczny moment w kalendarzu astronomicznym, gdy Słońce góruje najniżej nad horyzontem i znajduje się w zenicie nad zwrotnikiem Koziorożca, czyli najdalej na południe, jak to możliwe.

Choć zima kojarzy się z długimi nocami, przesilenie jest jednocześnie punktem zwrotnym. Od kolejnego dnia światła będzie stopniowo przybywać. Zmiana ta początkowo jest niemal niezauważalna – mówimy o minutach – jednak z tygodnia na tydzień stanie się coraz bardziej odczuwalna, aż do przesilenia letniego w czerwcu.

Warto podkreślić różnicę między zimą astronomiczną a kalendarzową. Ta druga rozpocznie się dzień później, 22 grudnia, zgodnie z umownym podziałem roku. Astronomiczne pory roku nie mają stałych dat – ich początek wyznaczają konkretne zjawiska związane z ruchem Ziemi wokół Słońca. Z tego powodu moment przesilenia zimowego może w kolejnych latach przypadać nieco wcześniej lub później, co wynika z tego, że rok słoneczny nie trwa dokładnie 365 dni i wymaga korekty w postaci lat przestępnych.

Zimowe, wcześnie zapadające wieczory mają też swój jaśniejszy wymiar. To jeden z najlepszych okresów do obserwacji nocnego nieba – gwiazdy pojawiają się szybko, a przy sprzyjających warunkach można dostrzec znacznie więcej niż w letnich miesiącach. Najkrótszy dzień w roku, choć pozbawiony światła, symbolicznie zapowiada już powolny powrót dłuższych dni.