Prof. Krzysztof Szczerski (PiS) o EURO

Prawo i Sprawiedliwość zorganizowało spotkanie z mieszkańcami. Tematem było wprowadzenie waluty euro. Dwu godziny wykład profesora Krzysztofa Szczerskiego był wprowadzeniem do dyskusji.

Słuchacze w swoich pytaniach mało odnosili się do kwestii samego euro, a bardziej słychać było ich eurosceptyczne głosy. Profesor Szczerski mówił głównie o zagrożeniach płynących z decyzji o próbie wprowadzenia euro do naszego kraju.

Oczywiście jest wiele przesłanek przeciw, ale są też argumenty za. Dziś, gdy kraje członkowskie UE są w gorszej kondycji. Gdy Wielka Brytania manifestuje swoją odrębność. Nie wiadomo jaka będzie przyszłość Unii. Aktualnie niewygodnie jest na ten temat wydawać jednoznacznych opinii.

Aby nie demonizować tematu podamy kilka głosów za i kilka przeciw. Oraz przypomnimy o warunkach jakie, na dzień dzisiejszy, musi spełniać kraj który chce tą walutę wprowadzić.

Po wstąpieniu do Unii Monetarnej w imieniu wszystkich członków politykę pieniężną prowadzi Europejski Bank Centralny.
Niesie to za sobą korzyści ale i zagrożenia:
- pozbawienie się samodzielnej polityki pieniężnej – nie można walczyć z inflacją przy pomocy stóp procentowych; ale nie da się utrzymać stabilnych cen i mieć swobodny przepływ kapitału przy równoczesnym utrzymania autonomii w polityce pieniężnej
- brak polityki kursowej – a w okresie przejściowym stabilizowanie kursu,
- pozbawienie się możliwości pobudzania koniunktury np. przez obniżkę stóp proc.
- skok cen przy przejściu na wspólną walutę (efekt cappuccino – zaokrąglenie cen w górę)
- wzrost inflacji w dłuższym okresie – ( efekt Balassa Samuelsona )
możliwość „przegrzania” koniunktury – na skutek boomu kredytowego gł. w nieruchomościach i konsumpcji, spowodowanego tańszymi kredytami.

Nie można jednak zapominać o korzyściach przyjęcia EURO, takich jak:
- znika ryzyko kursowe
- eliminacja kosztów wymiany walut (korzystne szczególnie dla detalistów)
- niższe realne stopy procentowe ze względu na eliminację ryzyka kursowego (tańsze kredyty)
- dostęp do większego i głębszego rynku kapitałowego
- duża synchronizacja cyklu koniunkturalnego i duża integracja gospodarek krajów zmniejsza ryzyko szoków asymetrycznych (spowodowanych np. spadkiem popytu tylko w 1 kraju)
- gdy ma się wspólną, światową walutę, można pozwolić sobie na mniejsze rezerwy walutowe
-przez zmniejszenie kosztów transakcyjnych rośnie konkurencyjność przedsiębiorstw i gospodarki

Do Unii Monetarnej mogą przystąpić państwa o demokratycznych ustrojach, prowadzące gospodarkę rynkową i spełniające kryteria członkostwa (kryteria konwergencji). Obowiązuje jedna waluta – euro. Znikają waluty krajowe (w momencie przejścia na euro wszystkie środki pieniężne w gospodarce są przeliczane na nową walutę wg. przelicznika).

Aby jednak przystąpić do EURO należy spełnić kryteria konwergencji.

Kryteria konwergencji

Państwo członkowskie Unii Europejskiej może przyjąć euro dopiero po spełnieniu określonych w Traktacie kryteriów (tzw. kryteriów konwergencji, kryteriów z Maastricht). Zostały one ustalone na początku lat 90. w Traktacie z Maastricht, kiedy planowano powstanie wspólnej waluty europejskiej. Uzgodniono je po to, by przyszłe państwa strefy euro znalazły się na zbliżonym poziomie gospodarczym. Celem było także zapewnienie stabilności wewnątrz obszaru, na którym obowiązywać będzie euro. Niektóre państwa wyłamały się z tych wskaźników co zagraża aktualnie całej strefie.

● Kryterium stabilności cen (kryterium inflacyjne):
Średnia stopa inflacji (mierzona wskaźnikiem HICP) w danym państwie członkowskim w ciągu roku poprzedzającego badanie nie może być wyższa więcej niż o 1,5 pkt procentowego od średniej inflacji z trzech państw członkowskich UE o najbardziej stabilnych cenach.

● Kryteria fiskalne:
Deficyt budżetowy nie może być wyższy niż 3% PKB, a dług publiczny nie większy niż 60% PKB. Państwo w momencie badania nie może być objęte procedurą nadmiernego deficytu.

● Kryterium stóp procentowych
Średnia nominalna długoterminowa stopa procentowa w danym państwie członkowskim w ciągu roku poprzedzającego badanie nie może być wyższa więcej niż o 2 pkt procentowe od średniej stóp z trzech państw UE o najbardziej stabilnych cenach. Do wyliczenia wartości referencyjnych w przypadku kryterium stabilności cen i stóp procentowych brane są te same trzy państwa UE.

● Kryterium kursu walutowego
Wymagane jest co najmniej dwuletnie uczestnictwo w Europejskim Mechanizmie Kursowym ERM II, w którym kurs waluty krajowej może wahać się w przedziale +/-15% w stosunku do kursu centralnego. Uczestnictwo w tym systemie ma na celu ustabilizowanie kursu waluty krajowej przed zastąpieniem jej przez euro.

● Kryterium zbieżności prawnej
Wymagana jest zgodność przepisów prawa krajowego państwa członkowskiego z zapisami Traktatu oraz Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych.

Polska z chwila akcesji do Unii Europejskiej 1 maja 2004 r. zobowiązała się (na mocy art. 4 Traktatu Akcesyjnego) do przyjęcia euro w przyszłości, jednak konkretna data nie została ustalona. Aby Polska mogła wejść do strefy euro, musi trwale spełniać kryteria konwergencji.

Zgodnie z kryterium kursowym uczestnictwo w ERM II musi trwać minimum 2 lata. Państwa aspirujące do strefy euro są oceniane przez Komisję Europejską i Europejski Bank Centralny. Po rekomendacji KE i EBC decyzja o przyjęciu wspólnej waluty podejmowana jest przez Radę UE – jak pokazuje praktyka – w połowie roku, tak aby państwa mogły przygotować się logistycznie do przyjęcia euro od 1 stycznia następnego roku. Dlatego od momentu wejścia do ERM II musi upłynąć pewien czas – co najmniej 2,5-3 lata – aby państwo kandydujące mogło przyjąć euro.

Kryteria konwergencji są krytykowane jako nieprzystające do obecnej sytuacji, gdy do państw takich jak Polska płynie pomoc strukturalna, co wymaga większych wydatków publicznych. Nieprecyzyjne definicje kryterium fiskalnego i inflacyjnego w odniesieniu do państw które już nie trzymają ściśle polityki pieniężnej.

Kryteria konwergencji miały zapewnić, przystąpienie do UM państw o stabilnych gospodarkach, ale wiele państw z euro przekroczyło wskaźniki deficytu budżetowego. Taki brak dyscypliny budżetowej skończył się niejednokrotnie problemami całego państwa.

Na podstawie materiałów NBP.


UWAGA: Archiwum dyskusji na forum znajdziesz tutaj.[hana-flv-player video="http://www.jaw.pl/wp-content/uploads/archive/video/37/cf.flv" height="auto" description="" player="2" autoload="true" autoplay="false" loop="false" autorewind="true" splashimage="http://www.jaw.pl/wp-content/uploads/archive/video/37/cf.jpg" /]