Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny w Kolegiacie

Wedle dawnego zwyczaju 15 sierpnia wierni kościoła katolickiego obchodzą święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zwane jest również Wzięciem, Przejściem, Zaśnięciem, Odpocznieniem w Polsce świętem Matki Boskiej Zielnej.
Choć dnia tego począwszy od VII wieku organizowano uroczyste procesje to dogmat o Wniebowzięciu Maryi Panny kościół zawdzięcza papieżowi Piusowi XII, który w 1950 roku ogłosił prawdę wiary, że Maryja wzięta została do nieba wraz ze swoim ziemskim ciałem.
[caption id="attachment_158506" align="aligncenter" width="709"] Zespół śpiewaczy Jaworznianki: Maria Starzyk, Zuzanna Bednarz, Krystyna Wielgus, Pelagia Wierzchowska, Zygmunt Drożdżak, Wanda Adamiec, Anna Warmuz, Elżbieta Jachna, Maria Haliniak, Lucyna Knapik[/caption]

Od 36 lat w to piękne święto zespół śpiewaczy Jaworznianki składa dary ołtarza w Kolegiacie św. Katarzyny i św. Wojciecha podczas Mszy św. o godz. 10.30. Tradycyjnie to chleb, kwiaty, zioła i owoce. Wśród owoców święcone są m.in. gruszki, jabłka i brzoskwinie. Owoce w tym roku przygotowała Zuzanna Bednarz. Chleb upieczono z mąki pszennej w piekarni Jacka Skórkowskiego. Zdobił go krzyż posypany makiem i kłosy zbóż. Wielki bukiet kwitów, zbóż i ziół związany biało-czerwoną szarfą przygotowała Wanda Adamiec. Te dary zostały złożone na ołtarzu do poświęcenia po modlitwie wiernych na ofiarowanie.

[caption id="attachment_158503" align="aligncenter" width="538"] Bukiet kwiatów, zbóż i ziół od Jaworznianek[/caption]

Mszę św. celebrował ks. Zbigniew Słowikowski, kazanie wygłosił ks. Paweł Łajca. Szaty liturgiczne księży mają tego dnia barwę niebieską podkreślającą czystość Maryi i niepokalane poczęcie. Wedle zwyczaju Mszę rozpoczyna pieśń „O Maryjo w niebo uniesiona, nad anielskie chóry wywyższona. Pan uwielbił duszę Twą i ciało, wziął do nieba i ozdobił chwałą” zawartą w śpiewniku ks. Jana Siedleckiego sprzed 130 lat. Podczas Mszy czytano fragmenty Ewangelii św. Łukasza o nawiedzeniu św. Elżbiety. Żadna z Ewangelii nie wspomina bowiem Wniebowzięcia NMP.

[caption id="attachment_158504" align="aligncenter" width="497"] Chleb od Jaworznianek złożony w darach ołtarza[/caption]

Dawnym zwyczajem tego dnia w sanktuariach maryjnych obywały się odpusty, do których pielgrzymowano nieraz z dalekich stron. W dawnej Rzeczypospolitej odpusty w to święto odbywały się m.inn. w Częstochowie, Gidlach, Gietrzwałdzie, Świętej Lipce, Lewiczynie, Przemyślu, Borku Starym, Oborach. Do sanktuariów wędrowały kompanie pątników. Szli boso, na kijach niosąc prowiant, świąteczne ubranie i buty. Niektórzy z nich pielgrzymowali trzymając w rękach chorągwie swych parafii.

Na wsiach do zwyczaju należało święcenie tego dnia wszelkich upraw. Podstawową wiązankę dożynkową stanowiły kłosy pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa, zwano je próżanką. Święcono również len, groch, mak, bób, marchew z natką, gałązki z gruszkami, jabłka i orzechy.
Wykruszone ze święconych kłosów ziarno dawnym zwyczajem dodawano do pierwszego siewu, co miało zapewniać dobre plony.

[caption id="attachment_158502" align="aligncenter" width="387"] Kosz owoców od Jaworznianek święcony podczas uroczystości Wniebowzięcia NMP[/caption]

Nie święcono roślin pastewnych, które nie stanowią pokarmu dla ludzi: wyki, łubinu, koniczyny.
Wśród ziół i roślin ogrodowych święcono boże drzewko, miętę, boży lenek, marunę. Z dziko rosnących ziół najważniejsze były bylica i piołun, wykorzystywane w domowym lecznictwie. Poświęcone tzw. krzyżowe ziele i sare koćki wkładano do trumny, wraz z bylicą układano je pod głowę i nogi zmarłego. Dzieci od „przestrachu” okadzano święconym ostem zwanym czarcipłochem.
Szlacheckie dwory święciły tego dnia ogromne wieńce dożynkowe, przystrojone w świeże kwiaty i wstążki. Zanoszono je po święceniu do domostwa. Zboża i zioła zatykano obok palmy wielkanocnej za święte obrazy, miały one chronić dom przed nieszczęściem i wspierać go swoją mocą.