Zielsko z lasu na Długoszynie: nawłoć wąskolistna, przegorzan węgierski i serdecznik

Dopiero co, bo 10 sierpnia zajechałem na północne kresy Osiedla Stałego. Tym razem postanowiłem sprawdzić płat lasu położony po wschodniej stronie ulicy Długoszyńskiej. Las jako taki nie powala bioróżnorodnością. Są płaty z dominacją brzozy brodawkowatej. Są płaty z dominacją sosny zwyczajnej. Jest pewna ilość płatów z dębem czerwonym. Liczącą się domieszką są jarząb pospolity, czyli jarzębina, dąb szypułkowy oraz świerk pospolity. Zauważyłem jeszcze robinię akacjową oraz buka pospolitego. Znaczy się pozornie botanicznie szału nie ma. Tym niemniej zauważyłem kilka roślin zielnych zasługujących na uwagę.

Wzdłuż południowej krawędzi tego lasu oraz na początkowym odcinku ulicy Długoszyńskiej zauważyłem spore płaty serdecznika pospolitego – Leonurus cardiaca. To pospolita bylina preferująca miejsca ruderalne. W Jaworznie spotykam ją sporadycznie. Jest między innymi przy ulicy Mickiewicza przy skrócie prowadzącym do ulicy Sienkiewicza. W Polsce uchodzi za gatunek pospolity. Nie tak dawno podzielono go na dwa podgatunki, znaczy się typowy i włochaty. Szczegółowe rozmieszczenie obu z nich jest nieustalone. Tutaj na skraju tego lasu pojawił się w drugim podgatunku. Ma po prostu silnie owłosioną czterokanciastą łodygę oraz działki kielicha. Poza tym wspólną cechą obu podgatunków są trzy-, pięcio-, a nawet siedmioklapowane blaszki liściowe. Roślina posiada różowe kwiaty o owłosionej koronie. Poza tym jest on niezłym ziółkiem, ale ten aspekt pozwolę sobie pominąć.

Gdzieś tak w połowie leśnego odcinka ulicy Długoszyńskiej natrafiłem na skupisko byliny o kulistych szarych główkach na szczycie łodyg. Główkę tworzą liczne koszyczki złożone z pojedynczego kwiatu otoczonego licznymi listkami okrywy. Na kwiat składają się pięć wąskich płatków korony, pięć pręcików i słupek z dwoma znamionami. Na łodydze znajdują się liczne szerokie silnie klapowane blaszki liściowe ciemnozielone od góry, kutnerowate od spodu. Poza tym gatunek nie posiada włosków gruczołowatych. Nasz bohater to przegorzan węgierski. Gatunek jest rodzimy dla flory Europy Wschodniej oraz Azji Zachodniej. Na teren dzisiejszej Polski przybył 1897 roku. Uwielbia zbiorowiska roślinne przeobrażone ręką ludzką. Ten gatunek przegorzanu jest promowany przez pszczelarzy. Daje do 400 kg miodu z hektara. Do końca ubiegłego wieku nie notowano tego gatunku na terenie Jaworzna. Ponadto tutaj na poboczu towarzyszą mu wysokie niecierpki himalajskie oraz ozdobne tawuły. Dość liczny jest tutaj azjatycki niecierpek drobnokwiatowy.

Na zakończenie zwrócę uwagę na występujące w mieście nawłocie. Najrzadziej występuje rodzima nawłoć pospolita. Bardzo liczna jest silnie owłosiona nawłoć kanadyjska. Mniej liczna jest nawłoć późna posiadająca wyraźnie łyse łodygi. Od pewnego czasu coraz częściej widuję mieszańca nawłoci późnej oraz nawłoci pospolitej noszącego formalną nazwę nawłoci Snarskisa. Po prostu nasza rodzima puściła była się z amerykanką. Podczas tego spaceru przy północno-wschodnim skraju lasu pod linią energetyczną pośród wymienionych uprzednio zauważyłem nawłoć wąskolistną – Euthamia graminifolia. To kolejny amerykański przybysz powoli rozprzestrzeniający się głównie w województwie śląskim. Nawłoć wąskolistna jest dość niska, posiada w istocie bardzo wąskie blaszki liściowe. Na szczytach łodyg znajdują się skupione w główki kuliste koszyczki. Inne spore skupiska tego gatunku znalazłem w 2021 roku na obszarze obecnego Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego. Na terenie obecnej Polski ten gatunek pojawił się w 1888 roku. Tam, gdzie się pojawia, nie jest łatwy do usunięcia.

PS Szesnasta tegoroczna wycieczka odbędzie się dopiero w sobotę 22 sierpnia 2026.