Pierwsza wizyta u ginekologa – kompletny przewodnik dla rodziców i nastolatek

Planujesz zabrać swoje dziecko do gabinetu ginekologicznego po raz pierwszy? W tym artykule wyjaśniamy, dlaczego to ważne, jak przebiega taka wizyta i jak się do niej odpowiednio przygotować. Rzetelnych informacji udziela dr n. med. Jadwiga Wańczyk-Baszak, ginekolożka z dużym doświadczeniem w ginekologii regeneracyjnej oraz dziecięcej.

Pierwsza wizyta u ginekologa to okazja dla młodej dziewczynki do upewnienia się, że wszystko w jej ciele funkcjonuje jak powinno i jest zdrowa, i do rozwiania wszelkich wątpliwości wokół jej zdrowia intymnego. Choć stresująca, taka pierwsza konsultacja jest ważnym i koniecznym krokiem dla nastolatki – warto wyrabiać w niej nawyk regularnych wizyt lekarskich.

Profilaktyka i zdrowie intymne nastolatek

W ramach odpowiedniej profilaktyki i dbania o zdrowie intymne, dziewczynki powinny od dziecka być uczone prawidłowego mycia sromu (w kierunku od cewki moczowej do odbytu – nigdy odwrotnie), a także tego, by po basenie zmieniać bieliznę na suchą (nie chodzić w mokrym stroju kąpielowym po zakończeniu aktywności), nosić bawełniane, przewiewne majtki oraz zgłaszać wszelkie dolegliwości ze strony układu moczowo–płciowego, takie jak swędzenie, pieczenie czy ból.

Naturalny element dojrzewania

Pierwsza wizyta u ginekologa lub ginekolożki powinna być traktowana jako normalna część kolejnego etapu życia nastolatki. Okres dojrzewania bywa dla dziecka wstydliwy i burzliwy, czasem buntowniczy, ale ważne jest, żeby konsultacja ginekologiczna została mu przedstawiona jako każda inna wizyta profilaktyczna – jak u lekarza rodzinnego, alergologa czy dentysty.

O przebieg wizyty u ginekologa dziecięcego zapytałam dr n. med. Jadwigę Wańczyk-Baszak.

Krok po kroku – od wejścia do gabinetu po rozmowę z lekarzem

„W moim wykonaniu spotkanie wygląda w następujący sposób:

1. Witam się z dziewczynką/nastolatką i rodzicem/rodzicami.
2. Przedstawiam się i opowiadam dziecku, czym się zajmuję i co będę badała.
3. Słucham o problemie. Jeśli jest to malutka dziewczynka, to opowiadają rodzice, a jeśli starsza – proszę, aby opowiedziała mi, co jej dolega”.

Badanie ginekologiczne – co obejmuje, a czego nie obejmuje

„Następnie przystępuję do badania. Badam całe ciało, od głowy, szyi, węzłów chłonnych, poprzez ocenę stopnia dojrzewania w skali Tannera.

Następnie badam narządy płciowe zewnętrzne, oceniam, jak zbudowane są srom, wejście do pochwy, jak wygląda przedsionek pochwy, odbyt. Jeśli jest to współżyjąca dziewczyna (przypomnę, że współżycie w Polsce jest legalne po ukończeniu 15. roku życia), badam również przez pochwę i zakładam wziernik ginekologiczny – najczęściej rozmiar XS lub S, czyli najmniejsze dostępne. Nie ma potrzeby użycia większego zazwyczaj nawet u dorosłych kobiet.

Wykonuje również USG narządu rodnego. Najczęściej jest to badanie sondą USG przez brzuch (ważne, aby był wypełniony pęcherz moczowy, więc na wizytę najlepiej przyjść przed oddaniem moczu). Jeśli jest konieczność (u nastolatek), wtedy wykonuje usg przez pochwę – jeśli jest taka możliwość (w wielu przypadkach nastolatek jest) lub przez odbyt.

Pod koniec wizyty omawiam przypadek, proponuję leczenie, przedstawiam możliwe opcje postępowania”.

Rola ginekologa dziecięcego

Ginekolog dziecięcy wprowadza młodą pacjentkę w nową dla niej rzeczywistość – pokazuje, jak przebiega wizyta ginekologiczna, oswaja z tym, jak wygląda badanie ginekologiczne, ale też objaśnia terminy i zjawiska wokół zdrowia intymnego, które interesują dziewczynkę.

Warto zacząć od tego, że nastolatka (ani kobieta) absolutnie nie musi przygotowywać się do wizyty goląc swoje włosy łonowe. W żaden sposób nie utrudniają one badania, ani nie są powodem do wstydu czy prowokacją do oceny przez lekarkę/lekarza. To naturalny element ludzkiego ciała. Wystarczy, że przed konsultacją z ginekologiem/ginekolożką dziewczynka oczyści okolice intymne wodą z delikatnym płynem do higieny intymnej lub samą wodą.

Rozmowa, edukacja i oswajanie lęku

Rodzic/rodzice powinni zadbać o odpowiednie przygotowanie do wizyty poprzez normalizowanie tematu badania u ginekologa. Można realizować to poprzez rozmowę, dzielenie się swoimi doświadczeniami z gabinetu ginekologicznego, edukowanie dziecka na temat zdrowia intymnego od najmłodszych lat (dostosowując przekazywane informacje do wieku) i rozwiewanie jego wątpliwości. Jeśli córka zadaje pytania, odpowiadajmy na nie rzetelnie i bez wstydu. Nie bójmy się trudnych tematów – w innym wypadku możemy przekazać lęk swojemu dziecku, a to nie zachęci go do regularnych kontroli w przyszłości.

Co zabrać na wizytę – lista praktyczna

Na pierwszą wizytę młoda pacjentka powinna zabrać ze sobą:

• dokument potwierdzający tożsamość,
• informację o dacie pierwszej i ostatniej miesiączki (datę, czas trwania),
• kalendarzyk miesiączkowania – może być w formie aplikacji na telefonie,
• listę pytań i wątpliwości,
• listę leków, które przyjmuje,
• dokumentację medyczną,
• informację o problemach ginekologicznych występujących w rodzinie (np. PCOS, raku piersi, bolesnych miesiączkach, endometriozie).

Jak zadbać o komfort intymny nastolatki?

Zapewnijmy dziewczynce komfort fizyczny – pomóc mogą w tym wygodne produkty menstruacyjne, takie jak majtki na okres od Finally.me. Nie wymagają użycia dodatkowych środków, takich jak podpaska czy tampon – nosi się je jak zwykłą bieliznę, tyle że ze specjalną wkładką chłonną. Dają ochronę nawet do 12 h.

Konsultacja ginekologiczna zwykle rodzi wiele pytań. W trosce o zdrowie intymne i świadomość dziecka najlepiej jest rozwiewać je na bieżąco, by niepokój się nie piętrzył i nie generował strachu przed badaniem u ginekologa.

Czy pierwsza wizyta u ginekologa boli?

To jedna z najczęstszych obaw przed wizytą. Badanie nie powinno boleć – przy zachowaniu delikatności przez lekarza i dobraniu odpowiedniej techniki. Wszelki dyskomfort należy komunikować ginekologowi. Warto wspomnieć, że na pierwszej wizycie nie zawsze badanie przez pochwę się odbywa.

Czy rodzic powinien wejść do gabinetu?

Jeśli dziecko nie ukończyło 18 lat, musi towarzyszyć mu rodzic. Rozmowa z ginekologiem i badanie nastolatki może odbyć się bez obecności rodzica w gabinecie, jednak do 16. roku życia dziecka to on wyraża samodzielnie zgodę na przeprowadzenie badania i leczenie. Po 16. roku życia zgodę musi wyrazić także nastolatka.

Czy trzeba się rozbierać do badania?

Aby lekarz był w stanie obejrzeć części intymne, dziewczynka ściąga majtki na sam czas badania. W gabinecie mogą być dostępne jednorazowe spódniczki, dzięki którym poczuje się nieco bardziej komfortowo.

Czy warto zapisać pytania przed wizytą?

Tak – na pierwszą wizytę warto przygotować nurtujące dziecko i rodzica pytania. Mogą dotyczyć np. budowy ciała, dolegliwości, przejawów dojrzewania, przebiegu cyklu czy dbania o higienę. Taka lista zminimalizuje stres i da poczucie, że jesteśmy dobrze przygotowani i wyciągniemy z konsultacji jak najwięcej.

Rodzic/rodzice powinni po wizycie sprawdzić, jakie odczucia ma dziecko. Czy czuło się bezpiecznie i komfortowo? Czy wszystko zrozumiało? Czy było coś, co je zaniepokoiło? Otwarta komunikacja jest niezwykle istotna i pomoże w ostatecznym wyborze lekarza lub lekarki.

Budowanie poczucia bezpieczeństwa i pozytywnej relacji z lekarzem

Rozmowa z ginekologiem powinna być dla dziewczynki uspokajająca i dawać poczucie bezpieczeństwa. Przebieg wizyty ginekologicznej potrafi w dużym stopniu determinować, jaki stosunek dziecko będzie miało do dbania o swoje zdrowie w dalszej perspektywie. By mieć dobrą relację ze swoim lekarzem, powinno jasno komunikować swoje wątpliwości i otwarcie zadawać pytania, jeśli coś je nurtuje.

Jak zachęcać do regularnych wizyt?

W trosce o zdrowie intymne, należy przede wszystkim normalizować wizytę u lekarza ginekologa. To lekarz jak każdy inny, tak jak i części intymne to część ciała jak każda inna. Warto uczyć dziecko, że na wizyty kontrolne chodzi się nie po to, by znaleźć coś niepokojącego, tylko po to, by upewnić się, że wszystko jest w porządku. W okresie dojrzewania i przed istotne jest dawanie dobrego przykładu – dziecko uczy się przez obserwowanie nawyków swoich opiekunów. Jeśli będą dbać o zdrowie i uczęszczać na badania, córka nabędzie przekonania, że jest to normalna i potrzebna część życia każdego człowieka. By ją przygotować do wizyty i sprawić, że poczuje się z tym pewnie, przede wszystkim rozmawiajcie na ten temat i dzielcie się wrażeniami.

Poczucie intymnego komfortu jest ogromnie ważne. Wizyta ginekologiczna to pierwszy krok na drodze do osiągnięcia takiego dobrostanu – dorastanie w poczuciu budowania świadomości jest niezwykle istotne, jeśli dziewczynka ma kiedyś stać się pewną siebie, ale przede wszystkim zdrową i uważną na swoje potrzeby kobietą.

Dlaczego to ważny etap dojrzewania?

Okres dojrzewania jest istotny dla dziewczynki, ponieważ to czas, który przygotowuje ją do dorosłego życia – w jej ciele zachodzą zmiany, rozpoczyna się cykl menstruacyjny, a do tego zaczyna rozwijać się poczucie własnej wartości. Ten etap jest momentem, w którym nastolatka kształtuje swoją tożsamość. Warto traktować go jako szansę na wpojenie jej kluczowych wartości, które pozwolą jej na bycie niezależną, odpowiedzialną, świadomą osobą w przyszłości.

Rola rodzica w budowaniu zdrowych nawyków intymnych

Wiesz już, jak powinno wyglądać przygotowanie do wizyty u lekarza ginekologa. Twoją rolą jako rodzica/opiekuna jest ułatwienie i przeprowadzenie dziecka przez okres dojrzewania w maksymalnie wspierającej atmosferze – nie zawsze będzie łatwo, ale wiedz, że nie jesteś z tym sam/a!

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ginekologiem.

Dr n. med. Jadwiga Wańczyk-Baszak

Specjalistka ginekologii i położnictwa

Pracuje w Klinice Ginekologii i Położnictwa, USK nr 4 w Lublinie, w Klinice Ginekologii Dziecięcej i Dziewczęcej, USD w Lublinie oraz na Uniwersytecie Medycznym w Lublinie, nauczając kolejne pokolenia lekarzy. Szkoli się w zakresie ginekologii dziecięcej – IFEPAG. Certyfikowana kolposkopistka PTKiPSM. Absolwentka I Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, kierunku lekarskiego. Pochodzi z Nowego Sącza, jest zafascynowana kulturą ludową i tańcem. Mama Jędrka i Janeczki.