Test OGTT – na czym polega i w jakich sytuacjach się go wykonuje?

Doustny test obciążenia glukozą (OGTT) to jedno z podstawowych badań stosowanych w rozpoznawaniu zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Pozwala ocenić, jak organizm radzi sobie z metabolizmem glukozy po jej spożyciu. Dlatego odgrywa ważną rolę w rozpoznawaniu stanów przedcukrzycowych, cukrzycy oraz cukrzycy ciążowej. Sprawdź, na czym polega badanie krzywej cukrowej i jakie są wskazania do jego wykonania.

Z tego artykułu dowiesz się, że:

•      test OGTT to badanie oceniające tolerancję glukozy przez organizm,
•      polega na pomiarze glikemii na czczo oraz po spożyciu roztworu glukozy,
•      standardowe badanie krzywej cukrowej trwa 2 godziny, a krew pobierana jest na czczo oraz po 60 i 120 minutach,
•      doustny test obciążenia glukozą jest podstawowym narzędziem w rozpoznawaniu zaburzeń metabolicznych – w tym cukrzycy, stanu przedcukrzycowego i cukrzycy ciążowej.

Czym jest doustny test obciążenia glukozą (OGTT)?

Doustny test obciążenia glukozą to badanie laboratoryjne, które polega na ocenie stężenia glukozy we krwi na czczo oraz po podaniu dawki glukozy. Test pozwala ocenić, jak szybko organizm przetwarza glukozę i czy mechanizmy regulujące jej poziom działają prawidłowo.

Krzywa cukrowa wykonywana jest zazwyczaj rano, po co najmniej 8 godzinach pozostawania na czczo. Procedura wygląda następująco:

•      pobranie pierwszej próbki krwi na czczo,
•      wypicie roztworu 75 g glukozy rozpuszczonej w wodzie,
•      kolejne pomiary glikemii po określonym czasie (najczęściej po 1 i 2 godzinach od spożycia roztworu, ale lekarz może zdecydować o innym schemacie pobrań).

Jakie są wskazania do badania krzywej cukrowej?

Test OGTT wykonuje się w wielu sytuacjach klinicznych, szczególnie gdy istnieje podejrzenie zaburzeń metabolizmu glukozy lub gdy pacjent znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka. Wskazania do badania krzywej cukrowej to m.in.:

•      nieprawidłowa glikemia na czczo,
•      podejrzenie hipoglikemii reaktywnej,
•      podejrzenie cukrzycy,
•      podejrzenie zespołu metabolicznego.

Ponadto Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników rekomenduje wykonanie testu OGTT między 24. a 28. tygodniem ciąży u wszystkich ciężarnych (bez wcześniej rozpoznanej cukrzycy) w celu wykrycia ewentualnej cukrzycy ciążowej.

Krzywa cukrowa a krzywa insulinowa

Krzywa cukrowa często bywa uzupełniana o oznaczenie poziomu insuliny, co pozwala na pośrednią ocenę gospodarki insulinowej. Oba badania dostarczają różnych, ale uzupełniających się informacji.

Wskazaniem do krzywej insulinowej jest głównie podejrzenie insulinooporności. Więcej o insulinooporności można przeczytać np. na stronie ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/insulinoopornosc/.

Jak przygotować się do krzywej cukrowej?

Prawidłowe przygotowanie do testu OGTT ma duże znaczenie dla wiarygodności uzyskanych wyników. Nieprzestrzeganie zaleceń może prowadzić do ich zafałszowania.

Na kilka dni przed badaniem krzywej cukrowej należy:

•      stosować normalną dietę zawierającą co najmniej 150 g węglowodanów dziennie,
•      unikać restrykcyjnych diet (np. niskowęglowodanowych),
•      utrzymywać zwykłą aktywność fizyczną,
•      unikać spożywania alkoholu.

W dniu badania należy:

•      zgłosić się do punktu pobrań w godzinach porannych i na czczo (przerwa od ostatniego posiłku powinna wynosić 8-12 godzin),
•      nie pić kawy ani herbaty przed badaniem,
•      nie palić papierosów,
•      unikać stresu i wysiłku fizycznego.

W trakcie testu OGTT pacjent powinien pozostawać w placówce medycznej, nie spożywać posiłków ani napojów (poza niewielką ilością wody), nie przyjmować leków, nie palić papierosów oraz unikać wysiłku fizycznego, który mógłby wpłynąć na wynik.

Niektóre leki mogą wpływać na poziom glukozy we krwi, dlatego przed wykonaniem testu OGTT należy skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia, czy konieczna jest modyfikacja ich stosowania.

Test OGTT – interpretacja wyników

Interpretacja wyników testu OGTT opiera się na wartościach stężenia glukozy w określonych punktach czasowych:

•      prawidłowe stężenie glukozy na czczo – 70– 99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l),
•      prawidłowa glikemia w 120. minucie – poniżej 140 mg/dl (7,8 mmol/l),
•      nieprawidłowa tolerancja glukozy – glikemia w 120. minucie 140–199 mg/dl (7,8–11,0 mmol/l),
•      cukrzyca – glikemia w 120. minucie równa lub powyżej 200 mg/dl (≥ 11,1 mmol/l).

OGTT to badanie, które dostarcza więcej informacji niż pojedynczy pomiar glikemii na czczo. Umożliwia ocenę reakcji organizmu na spożycie określonej dawki glukozy. Dzięki temu ma zastosowanie w rozpoznawaniu stanu przedcukrzycowego, cukrzycy, cukrzycy ciążowej, hipoglikemii reaktywnej czy zespołu metabolicznego.

Bibliografia:

1. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/krzywa-cukrowa-czyli-test-obciazenia-glukoza-kiedy-i-po-co-wykonuje-sie-badanie-co-oznaczaja-wyniki (dostęp 03.04.2026)
2. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą – 2026, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne