Audyt energetyczny zakładu produkcyjnego – specyfika przemysłu

W zakładzie produkcyjnym największa część zużycia energii przypada zazwyczaj na procesy technologiczne, a nie na sam budynek. W typowym przedsiębiorstwie przemysłowym może to być nawet 60–85% całkowitego zużycia, podczas gdy infrastruktura budynkowa odpowiada za pozostałe 15–40%. Z tego powodu audyt energetyczny zakładu produkcyjnego powinien obejmować znacznie więcej niż ogrzewanie, oświetlenie czy izolację hali. Kluczowe znaczenie ma analiza urządzeń, instalacji i procesów bezpośrednio związanych z produkcją. Optima RES, butikowa pracownia audytów energetycznych specjalizująca się m.in. w przemyśle ciężkim i energochłonnym, podczas audytów przemysłowych skupia się właśnie na tych obszarach, ponieważ sama analiza faktur za energię nie pozwala wskazać wszystkich miejsc, w których powstają straty i możliwe są oszczędności.

Wysokie zużycie energii w zakładzie produkcyjnym często koncentruje się w kilku kluczowych obszarach. Przykładowo zakład przetwórstwa spożywczego zużywający 8 GWh energii rocznie może mieć aż 70% tego zużycia związane z chłodnictwem procesowym, wytwarzaniem pary technologicznej i sprężonym powietrzem.

Jeżeli audyt energetyczny przedsiębiorstwa pomija analizę tych systemów i skupia się wyłącznie na przykład na dociepleniu hali, nie obejmuje głównego źródła potencjalnych oszczędności, nawet jeśli formalnie spełnia wymogi ustawowe.

Zgodnie z wymogami Ustawy o efektywności energetycznej audyt przedsiębiorstwa musi objąć minimum 90% zużycia energii ze wszystkich nośników. W zakładzie produkcyjnym oznacza to analizę między innymi:

• energii elektrycznej zużywanej przez napędy, sprężarki, chłodnictwo i oświetlenie,

• gazu ziemnego wykorzystywanego przez kotły parowe, piece i suszarnie,

• ciepła sieciowego,

• paliw transportowych.

Dopiero uwzględnienie wszystkich istotnych nośników energii pozwala określić, które instalacje odpowiadają za największe zużycie i gdzie warto szukać możliwości jego ograniczenia.

Zakład obróbki metali, huta szkła i piekarnia przemysłowa mają zupełnie inne profile energetyczne. Z tego względu zakres analizy powinien być dopasowany do rodzaju produkcji i stosowanych technologii.

W hucie szkła istotnym odbiornikiem energii są piece szklarskie pracujące w trybie ciągłym. W zakładzie obróbki metali duże znaczenie mają natomiast napędy elektryczne i instalacje sprężonego powietrza. Wymiana sprężarek śrubowych starszej generacji na nowe urządzenia wyposażone w falownik może w takim przypadku przynieść oszczędność na poziomie 25–35% zużycia energii przeznaczonej na sprężone powietrze.

Dlatego audyt energetyczny zakładu produkcyjnego powinien uwzględniać nie tylko energetykę budynku, ale przede wszystkim sposób funkcjonowania instalacji technologicznych. Znajomość procesów produkcyjnych pozwala właściwie ocenić zużycie energii i wskazać obszary, w których modernizacja może przynieść największe efekty.

W Optima RES audyty zakładów produkcyjnych obejmują co najmniej dwie wizyty na obiekcie: inwentaryzacyjną i pomiarową. Audyt przemysłowy trwa zazwyczaj od 4 do 6 tygodni. Taki zakres prac pozwala oprzeć analizę nie tylko na rachunkach i dokumentacji, lecz również na pomiarach oraz obserwacji sposobu funkcjonowania instalacji w zakładzie.

Jednym z obszarów, które warto uwzględnić podczas audytu energetycznego zakładu produkcyjnego, jest ciepło odpadowe powstające podczas procesów technologicznych. W wielu przedsiębiorstwach energia ta nie jest ponownie wykorzystywana.

Ciepło ze sprężarek, chłodzenia maszyn CNC czy pieców może trafiać do atmosfery, mimo że istnieje możliwość wykorzystania go do ogrzewania hal lub podgrzewania wody technologicznej.

Potencjał odzysku ciepła odpadowego w polskim przemyśle szacuje się na 15–30% obecnego zużycia ciepła na cele grzewcze. Prosty okres zwrotu z inwestycji w systemy odzysku ciepła wynosi zazwyczaj od 2 do 4 lat.

Analiza tego obszaru pozwala więc sprawdzić nie tylko, ile energii zużywają poszczególne urządzenia, ale również czy część energii powstającej podczas produkcji można ponownie wykorzystać w innych procesach lub na potrzeby budynku.

Od diagnozy do finansowania – jak przekuć audyt przedsiębiorstwa w białe certyfikaty?

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to dla zakładu produkcyjnego praktyczne narzędzie do planowania oszczędności i inwestycji. Pozwala zidentyfikować najbardziej energochłonne obszary i wskazać, gdzie kryją się oszczędności. Samo wykrycie strat to jednak dopiero początek. Aby sfinansować planowane przedsięwzięcia, warto sięgnąć po świadectwa efektywności energetycznej, czyli tzw. białe certyfikaty. 

W tym miejscu pojawia się rola drugiego dokumentu – audytu efektywności energetycznej. O ile audyt ogólny pokazuje, gdzie szukać oszczędności, o tyle AEE jest precyzyjnym opracowaniem technicznym skupionym na konkretnym projekcie, np. odzysku ciepła czy modernizacji sprężonego powietrza. Stanowi on formalną podstawę do ubiegania się o wsparcie w URE, a warunkiem jest wykazanie oszczędności min. 10 toe rocznie. 

Pozyskanie białych certyfikatów przynosi wymierne korzyści. Przy wartości rynkowej rzędu 2100–2300 zł/toe w 2025 roku, ich sprzedaż na giełdzie TGE pozwala pokryć od 15% do nawet 40% kosztów inwestycji. Kluczem do sukcesu jest rzetelny AEE, oparty na rzeczywistych pomiarach sprzed modernizacji oraz rygorystycznej metodologii, która przejdzie weryfikację urzędników. 

Optima RES wykazuje 100% skuteczność weryfikacji przygotowywanych audytów efektywności energetycznej. To kluczowa korzyść dla przedsiębiorstw planujących modernizację, rzetelne opracowanie nie tylko precyzyjnie wskazuje potencjał oszczędności, ale przede wszystkim stanowi niezawodną dokumentację niezbędną do pozyskania zewnętrznego wsparcia.

Audyt energetyczny zakładu produkcyjnego powinien skupiać się przede wszystkim na procesach technologicznych, ponieważ to one odpowiadają za 60–85% zużycia energii w typowym przedsiębiorstwie przemysłowym. Analiza napędów, sprężonego powietrza, chłodnictwa, kotłów, pieców, instalacji parowych czy możliwości odzysku ciepła pozwala wskazać obszary, w których modernizacja może przynieść realne oszczędności. Optima RES realizuje audyty energetyczne zakładów produkcyjnych, w tym przedsiębiorstw z branż energochłonnych i przemysłu ciężkiego, opierając je na analizie procesów, pomiarach na obiekcie i dokumentacji technicznej. Dzięki temu audyt może stanowić podstawę zarówno do planowania działań poprawiających efektywność energetyczną, jak i do przygotowania inwestycji oraz ubiegania się o dostępne formy wsparcia.