Chemik z Jaworzna zarejestrował odkrycie naukowe: szansa na nowe leki przeciwpasożytnicze?

Czy przełomowe odkrycia w chemii mogą pochodzić z niewielkich laboratoriów w małych miastach? Dr inż. Dariusz Kozakiewicz z Jaworzna udowadnia, że tak. Ten naukowiec i jednocześnie przedsiębiorca opracował serię nieznanych dotąd związków – pochodnych tiosemikarbazonów – które mogą w przyszłości okazać się kluczowe w walce z chorobami pasożytniczymi. Odkrycie zostało zatwierdzone przez Polskie Towarzystwo Chemiczne i opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Wiadomości Chemiczne”.

Nowatorska reakcja i tajemnicza transformacja

Opisywana praca dotyczy tautometrycznej transformacji w tiosemikarbazonach pochodnych alfa-aminoketonów, prowadzonej w warunkach zasadowych. Brzmi skomplikowanie? W skrócie chodzi o to, że w reakcjach związków zwanych alfa-aminoketonami z tiosemikarbazydem zaobserwowano nietypowe przegrupowanie grupy tiosemikarbazydowej z jednoczesnym odszczepieniem grupy aminowej. W efekcie powstają hydroksy-tiosemikarbazony – cząsteczki dotąd nieopisane w literaturze naukowej.

Dr Kozakiewicz stworzył bibliotekę 14 nowych związków, wykorzystując nieopisywany wcześniej mechanizm reakcji. Badacze przypuszczają, że wszystko to wynika z silnie zasadowego środowiska i braku typowych dla takich reakcji kwasów, co sprzyja odłączaniu grupy aminowej i przegrupowaniu grupy ketonowej. Z chemicznego punktu widzenia stanowi to ważną innowację i daje szansę na opracowywanie całkiem nowych klas związków.

Dlaczego tiosemikarbazony?

Choć sama nazwa brzmi egzotycznie, tiosemikarbazony cieszą się dużym zainteresowaniem przemysłu farmaceutycznego już od lat 40. XX wieku. Tioacetazon, pierwszy lek zawierający w swojej strukturze tiosemikarbazon, był wykorzystywany w leczeniu gruźlicy. Z czasem odkryto, że rodzina tych związków może wykazywać szerokie spektrum aktywności: przeciwwirusowej, przeciwnowotworowej, przeciwgrzybiczej czy przeciwpasożytniczej.

Obecnie wyjątkowo ważnym obszarem badań są pasożyty wywołujące ciężkie choroby, np. chorobę Chagasa, zwaną cichym zabójcą w Ameryce Południowej. Nadzieję budzą związki hamujące enzymy odpowiedzialne za rozwój patogenu. Nowe pochodne hydroksy-tiosemikarbazonów dr. Kozakiewicza, oparte na strukturach alfa-aminoketonów, mogą się okazać właśnie takimi skutecznymi inhibitorami.

Trudna droga do światowej sławy

Mimo że odkrycie ma duży potencjał, a wyniki badań zostały opublikowane w polskim czasopiśmie naukowym, droga do międzynarodowego rozgłosu wcale nie jest taka prosta. Publikacja w renomowanych czasopismach zagranicznych – warunek konieczny, by informacje szybko dotarły do ośrodków badawczych i koncernów farmaceutycznych na całym świecie – wiąże się z kosztami rzędu 2 tysięcy euro. To pokaźna suma, zwłaszcza gdy w grę wchodzą badania prowadzone głównie z pasji, bez wsparcia poważnych grantów.

Mimo to dr Kozakiewicz nie traci zapału. Już dziś może się pochwalić kilkoma patentami i ważnymi publikacjami naukowymi, a od 2010 roku prowadzi własną firmę zajmującą się syntezą związków chemicznych na zamówienie. Jego celem jest rozwijanie odkryć, które przełożą się na praktyczne rozwiązania w farmaceutyce.

Zyskujemy kolejną cegiełkę w długiej drodze do opracowania nowej generacji leków. Aby jednak te tiosemikarbazonowe innowacje mogły służyć pacjentom na całym świecie, potrzeba środków finansowych i współpracy z większymi ośrodkami badawczymi lub przemysłem farmaceutycznym. Gdyby nowe związki dr. Kozakiewicza okazały się wystarczająco skuteczne i bezpieczne, być może w przyszłości staną się bazą do stworzenia skutecznych leków przeciwpasożytniczych.

Jak widać, także w Jaworznie można odnaleźć naukową pasję i innowacyjne rozwiązania, które mają szansę zmienić oblicze współczesnej medycyny. W przypadku odkrycia dr. Dariusza Kozakiewicza wszystko wskazuje na to, że ta historia dopiero się zaczyna – i kto wie, dokąd ostatecznie zaprowadzi.