Jaworzno mało znane - Patron

W dzisiejszym odcinku Jarosław Sawiak opowie Państwu o tym, dlaczego to właśnie św. Wojciech został patronem jaworznickiego kościoła parafialnego. Finalnie zaś przedstawi najważniejsze i jednocześnie najbardziej kontrowersyjne fakty z życia rzeczonego świętego. Serdecznie zapraszamy.

Święty Wojciech od wieków patronuje jednej z najstarszych parafii w Jaworznie. Choć sam nie był Polakiem, jego historia na trwałe wpisała się nie tylko w dzieje Kościoła w Polsce, ale też w historię samego miasta. To właśnie jego imię nosi parafia, której początki sięgają średniowiecza.

Kościół św. Wojciecha w Jaworznie stoi w miejscu, które ma wyjątkowo długą i ważną historię. Jak wynika z przedstawionej opowieści, świątynia istniała tam już co najmniej w XIV wieku, kiedy na terenie dzisiejszego Jaworzna utworzono samodzielną parafię. Najpierw miał tam stanąć drewniany kościół, a później, w XV wieku, wzniesiono budowlę murowaną, która przez kolejne stulecia była rozbudowywana i przebudowywana.

W XIX wieku kościół został w dużej mierze wzniesiony na nowo, wchłaniając wcześniejszą, XV-wieczną strukturę. Ostatecznie jednak pod koniec lat 60. XX wieku stary budynek rozebrano, między innymi z powodów technicznych. W jego miejscu powstała obecna świątynia. Od samego początku patronem jaworznickiej parafii był św. Wojciech.

Patron nie z Polski, ale ważny dla Polski

Choć św. Wojciech jest dziś jednym z najbardziej rozpoznawalnych patronów polskich świątyń, sam nie pochodził z Polski. Wywodził się z czeskiego rodu Sławnikowiców i był duchownym, który zrobił znaczącą karierę kościelną. Pełnił między innymi funkcję biskupa Pragi.

Jego losy zmieniły się, gdy popadł w konflikt z czeskimi możnymi i musiał opuścić ojczyznę. W 997 roku przybył na dwór Bolesława Chrobrego. To właśnie wtedy pojawił się pomysł wyprawy misyjnej do pogańskich Prus. Św. Wojciech postanowił podjąć próbę chrystianizacji tych terenów, choć od początku było jasne, że jest to misja skrajnie niebezpieczna.

Wyprawa, która zakończyła się śmiercią

Prusowie byli wrogo nastawieni zarówno do chrześcijaństwa, jak i do wszystkiego, co kojarzyło się z państwem Piastów. Mimo to Wojciech zdecydował się wyruszyć na misję. Towarzyszyli mu najbliżsi współpracownicy, a Bolesław Chrobry przydzielił mu także 30 wojów jako ochronę.

Według przedstawionej relacji, przy granicy z Prusami Wojciech zrezygnował jednak z eskorty. Obawiał się, że obecność zbrojnych może zostać odebrana jako prowokacja. Decyzja ta okazała się fatalna w skutkach. Misjonarz miał też zachowywać się wobec Prusów w sposób bardzo odważny, a zarazem prowokujący, bezczeszcząc ich święte miejsca i odprawiając nabożeństwa na terenach uznawanych przez nich za szczególne.

W końcu został zamordowany. Jak głosi legenda, zadano mu ciosy sześcioma włóczniami. Po śmierci odcięto mu głowę, a ciało wrzucono do rzeki. Tragiczny finał wyprawy szybko nabrał jednak ogromnego znaczenia religijnego i politycznego.

Śmierć, która zmieniła historię

Męczeńska śmierć Wojciecha bardzo szybko została uznana za świadectwo świętości. Już dwa lata później, w 999 roku, papież Sylwester II ogłosił go świętym. Jak na tamte czasy był to proces wyjątkowo szybki.

Bolesław Chrobry wykupił ciało Wojciecha, a jego szczątki złożono w Gnieźnie. Kult świętego zaczął błyskawicznie rozprzestrzeniać się w Polsce i Europie. Miało to również ogromne znaczenie dla młodego państwa polskiego. Obecność świętego związanego z Polską pomogła w umocnieniu pozycji kraju i Kościoła. To właśnie wokół tego wydarzenia budowano znaczenie Gniezna jako centrum kościelnego, co w efekcie przyczyniło się do utworzenia samodzielnej metropolii kościelnej niezależnej od niemieckich zwierzchników.

Dlaczego właśnie św. Wojciech?

To właśnie dlatego kult św. Wojciecha stał się tak silny. Uznawano go za męczennika, który oddał życie za wiarę, a jego historia przez wieki budziła szacunek i nie pozostawiała większych wątpliwości co do jego świętości. Z tego powodu wiele kościołów w Polsce otrzymało właśnie jego wezwanie.

Tak było także w Jaworznie. Parafia św. Wojciecha należy do najstarszych w mieście, a jej patron nie jest przypadkowy. To postać, której kult był przez stulecia wyjątkowo żywy, a jego znaczenie wykraczało daleko poza religię. W historii Polski św. Wojciech stał się symbolem męczeństwa, wiary i przemian, które kształtowały początki państwa. W Jaworznie jego imię do dziś przypomina o bardzo dawnych korzeniach miejscowej wspólnoty.