Mniej mięsa, więcej strączków... czy to duża zmiana dla szkół i przedszkoli w Jaworznie?

- W naszej szkole nie zmniejszyła się liczba zamawianych obiadów - słyszymy w jednej z jaworznickich podstawówek. - Już wcześniej przygotowywaliśmy potrawy z fasolką, a mięso nie było codziennie - słyszymy podczas rozmowy z intendentką jednego z przedszkoli.

Od 1 września w przedszkolach i szkołach obowiązują nowe zasady żywienia. Przepisy dotyczą wszystkich placówek oświatowych, w których serwowane są posiłki lub prowadzona jest sprzedaż żywności, w tym w sklepikach i automatach.

- Jestem za tym, aby było więcej warzyw i owoców, ale powiedzmy sobie szczerze, że jeśli dzieci w domu nie są przyzwyczajone do takiego jedzenia, to same obiady w szkole niewiele pomogą. To wszytko musi się zaczynać w rodzinie - mówi nam pani Joanna, którą pytamy o zmiany w szkolnej stołówce.

Przykład jadłospisu tygodniowego z jednej z jaworznickich szkół:

Zupa ogórkowa z ryżem (wywar mięsny), ziemniaki, ryba po grecku, woda niegazowana, owoc.

Krem szparagowy z prażonym słonecznikiem (wywar warzywny), makaron kolorowy, potrawka z indyka z warzywami, woda niegazowana, mus owocowy banan z jabłkiem 100g.

Zupa jarzynowa (wywar warzywny), kasza bulgur, gulasz warzywny z ciecierzycą, woda niegazowana, suszone jabłuszka - chrupsy.

Zupa barszcz biały z pieczarkami i kaszą gryczaną (wywar warzywny), ziemniaki, kotlet mielony wieprzowy, surówka z kapusty czerwonej z marchewką i jabłkiem, woda niegazowana.

Zupa kapuśniak z białej kapusty z ziemniakami i kiełbaską (wywar warzywny), ryż, sos truskawkowy z nasionami chia, woda niegazowana, orzeszki ziemne 40g.

Gdy pytamy w jednym z przedszkoli o reakcję dzieci na posiłki, to słyszymy, że nie widzą, aby nagle jadły mniej.

Wyjaśnia, że dla dzieci nie były szokiem fasolki, czy też mniejsza liczba potraw bezmięsnych.

Inny rodzic, też dzieci w wieku szkolnym, mówi, że jego dzieci znają potrawy z fasolą, ciecierzycą, jedzą ryby, różnego rodzaju zupy.

Przykładowy jadłospis z jednego z przedszkola:

Śniadanie: chleb graham, pieczywo p/ż z masłem, z pastą z jajek, awokado, czosnku, bawarka

II śn.: marchewka

Obiad: krupnik z warzywami, ziemniakami, kluski na parze z jabłkiem, woda z cytryną

Podwieczorek:  weka z masłem z pastą śledziową, cebulką, mięta

zupa mleczna  z płatkami orkiszowymi, bułka hot dog  z masłem i posypką orzechową

II śn:  kiszony ogórek

zupa z cieciorki z lanym ciastem, ziemniaki z koperkiem, filet z indyka pieczony, surówka z białej kapusty z oliwą z oliwek, kompot ze śliwek

napój mleczny z bananem

pieczywo p/ż , żytnie z masłem, frankfuterki na gorąco, ketchup, kawa zbożowa  z mlekiem

II śn .: kawałki papryki

zupa grochowa z grzankami, knedle ze śliwką, woda z cytryną

ciastko owsiane, sok marchewkowy

pieczywo p/ż z masłem serem Mozzarella, pomidorem, cebulką czerw. herbata  z kardamonem

II śn.: pestki dyni

rosół z grysikiem, ziemniaki, gotowane podudzie z kurczaka, brokuły, kompot truskawkowy

chleb  wieloziarnisty z masłem, szynką drobiową, ogórkiem zielonym, rzodkiewką, kakao

bułka fitness  z masłem, jajecznica ze szczypiorkiem, bawarka

II śn.:kalarepka

żurek z jajkiem, ziemniakami, ryż, kotleciki z  morszczuka smażone, surówka z marchewki, selera, soku z pomarańczy, woda

pieczywo żytnie Wasa z masłem, wiórkami gorzkiej czekolady, mleko

W jednej z podstawówek usłyszeliśmy, że po ogłoszeniu zmian nie zmniejszyła się drastycznie liczba wykupywanych obiadów.

Mam chłopca opowiada, że synowi nie smakowały pulpety z fasoli, ale gdy był gulasz z ciecierzycy, to powiedział, że był smaczny i dobrze doprawiony.

Kolejny rodzic mówi, ze obawiał się, jak to będzie wyglądać po zapowiadanych zmianach, ale jego synowie, jeden w przedszkolu, a drugi w szkole, jedzą wszystko i przez te pół miesiąca nie powiedzieli, żeby im coś nie smakowało.

Z jednej ze szkół podstawowych, do której jedzienie dowozi firma kateringowa, usłyszeliśmy, że zarówno wcześniej jak i teraz dzieci często jadły różne rodzaje kasz. Posiłki są różnorodne.

Dla firm cateringowych, które do niektórych placówek dostarczają posiłki, to też pewna nowość i starają się tak je planować, aby kaloryczność się zgadzała.

Przygotowując ten materiał przeglądnęliśmy jadłospisy w kilku szkołach i przedszkolach. Zapytaliśmy kilkoro rodziców, czy widzą zmiany, co mówią o nich dzieci i czy jedzą te potrawy. Nie jest to obraz ze 100 procent placówek, ale wyrywek tego, jak to gdzieniegdzie wygląda. Napiszcie w komentarzach, co serwują w szkołach i przedszkolach Waszych dzieci?

Ministerstwo podaje, że każdego dnia posiłki powinny zawierać warzywa lub owoce (w każdym posiłku), z przewagą warzyw; produkty z różnych grup żywności; w przypadku żywienia całodziennego minimum 2 porcje mleka lub produktów mlecznych lub jego roślinnych alternatyw. Do smażenia należy używać rafinowanej oliwy z oliwek i oleju rzepakowego.

Jadłospis w ciągu tygodnia powinien obejmować m.in. minimum 1 porcję ryby, minimum 1 potrawę z nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych, 2 porcje mięsa świeżego – oznacza to brak możliwości wykorzystywania m.in. mięsa wysokoprzetworzonego (np. kiełbasy, kotleta z mortadeli) jako głównego składnika „białkowego” posiłku; maksymalnie 2 potrawy smażone (od poniedziałku do piątku) i minimum 2 zupy przygotowane na wywarach warzywnych.

Jeżeli obiad zawiera mięso lub rybę, placówka musi zapewnić wegetariańską alternatywę (np. na bazie fasoli, ciecierzycy czy soczewicy). Taka zasada obowiązuje również w placówkach, które serwują tylko jeden posiłek. Ponadto wszystkie dania powinny być przygotowywane z naturalnych składników i (o ile to możliwe) z wykorzystaniem produktów pochodzenia lokalnego lub ekologicznego.

Przy bilansowaniu menu kuchnie muszą brać pod uwagę wiek dzieci oraz normy żywieniowe opracowane przez ekspertów z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB. Przepisy precyzyjnie określają też, jaką część dziennego zapotrzebowania na energię mają pokrywać posiłki zjadane w placówce. W przedszkolu posiłki muszą zapewniać od 70 do 75 proc. dziennego zapotrzebowania na kalorie (wyliczane jako średnia z 10 dni). W szkole: obiad jednodaniowy (drugie danie) musi pokrywać 20 proc., a obiad dwudaniowy – 30proc. dziennego zapotrzebowania energetycznego ucznia.

Zmiany mają także dotyczyć oferty w szkolnym sklepiku i w automatach. Sprzedaż przekąsek i napojów została ściśle ograniczona pod kątem jakości oraz zawartości cukru, tłuszczu i soli. Do sprzedaży w szkołach dopuszczono wyłącznie wybrane grupy produktów: pieczywo (w tym bezglutenowe, półcukiernicze i cukiernicze, np. drożdżówki czy rogale śniadaniowe), kanapki, sałatki, surówki, świeże i suszone warzywa oraz owoce, orzechy i nasiona (bez dodatku cukru, soli i substancji słodzących), mleko, napoje bezlaktozowe oraz napoje roślinne wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12, soki, naturalne wody mineralne (nisko- i średniozmineralizowane), źródlane oraz stołowe, gorzką czekoladę o zawartości minimum 70% kakao i bezcukrowe gumy do żucia.

Wprowadzono też konkretne limity: produkty mleczne i zbożowe mogą zawierać maksymalnie 10 g cukru na 100 g lub ml. W wypiekach półcukierniczych limit ten wynosi 13,5 g cukrów, przy całkowitym zakazie stosowania sztucznych substancji słodzących. O połowę zmniejszono również dopuszczalny dodatek cukru w napojach przygotowywanych na miejscu (np. kakao czy herbacie) – do maksymalnie 5 g w 250 ml gotowego napoju.

A jak to wygląda w Waszych szkołach, gdzie funkcjonują sklepiki i automaty? Do tego tematu wrócimy za pewien czas.