Tam, gdzie płynął Jaworznik

Jest 1 maja 2026. Tym razem postanowiłem spenetrować niewielki fragment Jaworzna przy granicy z Trzebinią. Dokładniej jest to rejon ulicy Leśnej na północ od Sierszy Misiur. Idąc nią ku byłe piaskowni mamy na lewo Jaworzno a na prawo Trzebinię. W osi tej ulicy znajduje się koryto po Jaworzniku III. To był ostatni etap przekładania tego cieku w związku z działalnością wielkiej piaskowni. Teraz i ono jest suche, a Jaworznik nie dopływa nawet do miejsca, gdzie miał zniknąć pod ziemią w północno-wschodnim zakątku tej byłej piaskowni. A jeszcze 26 czerwca 2007 roku Jaworznik tedy płynął. W 2015 roku to już była historia.

W 2007 roku penetrowałem ten ciek w związku z próbą ustalenia powodu, dla którego wówczas wysychał Kozi Bród. W owym czasie w Jaworzniku woda była. Jego koryto na odcinku od ulicy Leśna po Kozi Bród miało brzegi obłożone betonowymi płytami. Dalej od brzegu dominowały drzewostany ze znaczną domieszką sosny. Bardzo bujnie rozwijała się roślinność w obrębie nurtu Jaworznika. Dominującym rodzajem zieleniny były glony z rodzaju ramienica. Specjalista ustalił, że to ramienica pospolita – Chara vulgaris var. longibracteata – często spotykana na pobliskiej piaskowni. Generalnie glony tego rodzaju to rzadkość. Według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski ta ramienica jest gatunkiem narażonym, ale nie podlega w Polsce ochronie gatunkowej. Jednak obecność jej zbiorowiska w zbiorniku jest podstawą do objęcia go ochroną jako  siedlisko przyrodnicze 3140 w systemie Natura 2000. Oczywiście teraz to przysłowiowa musztarda po obiedzie.

Obecnie las po obu stronach Jaworznika podrósł. Ponieważ zostały usunięte betonowe płyty, sosny wtargnęły na jego brzegi. Warto jeszcze odnotować, że równolegle do lewego brzegu biegnie magistrala energetyczna. Las jako taki jest trudny do określenia botanicznie. Oto efekt typowej gospodarki leśnej. Poza sosnami są tutaj płaty z brzozą brodawkowatą. Generalnie na całym obszarze zalegają opadłe szpilki sosen oraz liście brzóz. Lokalnie są to jeszcze liście dębu czerwonego. W okolicy najbardziej zielonym akcentem są skupiska łubinu trwałego. Jest zimozielona gruszynka jednostronna. Trafiają się poziomki. Ponadto stoki wykopu są porośnięte mchami. Dominujące gatunki to gajnik lśniący oraz brodawkowiec czysty. Jeśli chodzi o dno koryta, to zalega na nim prawie czysty piasek. Większa bioróżnorodność znajduje się po bokach. Obecnie ta okolica spełnia się w roli miejsca aktywności dzików czterokołowych. Są ślady zjeżdżania i wjeżdżania oraz raptownego skręcania. W końcu docieramy do Koziego Brodu, którym teraz płynie sporo rdzawej wody jako wielka dolewka z odwadniania byłej kopalni Siersza. Jego brzegi w tej okolicy wciąż są obłożone betonowymi płytami. Nad nimi także zielenieją płaty czeremchy zwyczajnej.

Warto jeszcze w bliskości koryta odnotować obecność czeremchy zwyczajnej, śliwy wiśniowej oraz głogu jednoszyjkowego. Są skupiska topoli osiki. Gatunki obcego pochodzenia reprezentuje robinia akacjowa. Trafia się sporo czeremchy amerykańskiej oraz dębu czerwonego. Jest także bardzo okazała wierzba iwa. Na jej pniu bardzo obficie rozwija się porost tarczownica bruzdkowana. Pomiędzy nimi zauważam zgrupowania rokietu cyprysowego. Trafił się bardzo rzadki, ale coraz częściej znajdywany mech z gatunku nastroszek kędzierzawy. Poza tym trafia się co nieco martwego drewna sosnowego. Tutaj konsumował go pospolity w naszych lasach grzyb zaliczany do hub. To niszczyk fioletowoząbkowaty. Po prostu drewno sosny a sporadycznie świerku to jest to co on uwielbia.

PS Dziewiąta tegoroczna wycieczka odbędzie się dopiero w sobotę 9 maja 2026.