W lesie przy ulicy Ciężkowickiej. Rzadkie rośliny krzyżownica zwyczajna, gruszycznik i jastrzębce

W minioną niedzielę kontynuowałem botaniczne penetracje w lasach przy ulicy Ciężkowickiej. Tym razem na celownik wziąłem skrawek kompleksu przyległy do tytułowej ulicy na odcinku od Białego Krzyża po jego wschodni kraniec.

Tutejszy las rozwija się na podłożu piaszczystym. Piasek lokalnie tworzy spore wydmy. Na pierwszy rzut oka w tej okolicy botanicznie szału nie ma. Dominują sosny zwyczajne. Część z nich jest mocno pokręcona. Te mogą pochodzić z pierwszego rzutu, czyli spontanicznej sukcesji. Jest gęstwina prostych drzew, które tutaj posadzono celowo. Jest pewna ilość drzew liściastych. Mamy brzozy brodawkowate, mamy brzozy omszone, jest lipa drobnolistna. Trafiło się sporo młodych bardzo steranych życiem dębów szypułkowych. Tym niemniej zasadniczo z pewnym przymrużeniem oka nazywam takie zbiorowisko borem bardzo mieszanym. Między innymi dlatego, że jest tutaj sporo czeremchy amerykańskiej oraz dębu czerwonego. Oczywiście pełną listę lokalnej dendroflory podobnie jak roślinności zielnej pomijam. Odnotuję jeszcze przebudzenie kruszczyków szerokolistnych.

W obrębie tego płatu lasu znajduje się niewielka wciąż niezarośnięta piaskownia. Tutaj udało mi się natrafił na jedną kępkę krzyżownicy zwyczajnej, zwanej też pospolitą. To bylina o liściach bez gorzkiego smaku. Ma liczne cienkie podnoszące się łodygi. Rzadko kiedy dorasta do 30 cm wysokości. Same łodygi są zazwyczaj nagie. Bardzo wyróżniającą cechą gatunku są gęste grona niebieskich, rzadko kiedy niebieskofioletowych kwiatów. Inne szczegółowe cechy opisu gatunku pominę. Warto jeszcze wiedzieć, że kwitnie ona od maja do września. W końcu ubiegłego wieku pośród czterech przedstawicieli tego rodzaju występujących w Jaworznie ta była najczęstsza. Zapewne wciąż tak jest.

Niedaleko tego samego płatu piasku trafiło się sporo omawianych w poprzednim artykule gruszyczek okrągłolistnych. Była jedna jedyna gruszyczka a właściwie obecnie jeden gruszycznik jednokwiatowy. Tutaj podczas tego spaceru widzieliśmy się tylko raz. Generalnie podczas moich spacerów widujemy się rzadko. W końcu ubiegłego wieku w mieście ten gatunek notowano tylko na pięciu stanowiskach. W Polsce uchodzi na gatunek dość częsty, ale większość stanowisk skupia się blisko wszystkich naszych granic, tworząc coś na obraz poszarpanego obwarzanka. Nasz bohater posiada okrągławe drobne liście zebrane w różyczkę. Z niej w porze kwitnienia wyrasta niewysoka łodyżka zakończona okazałym kwiatem. Ma on nawet do 20 mm średnicy. Bardzo charakterystyczną cechą jest znamię słupka przypominające poprzez liczne wyrostki dyfuzor bajeranckiej suszarki do włosów.

W lesie było także sporo żółtych akcentów. Udało mi się zauważył płaty jastrzębca kosmaczka. Ma on rozetkę liści oraz nieulistnioną łodyżkę zakończoną jednym koszyczkiem. U tego gatunku kwiaty języczkowe przypominające płatki są czerwone od spodu. Poza tym z rozetki liści wychodzą rozłogi. Drugim gatunkiem jest tutaj jastrzębiec leśny. On posiada wyraźną rozetkę liści oraz wysoką rozgałęzioną łodygę z licznymi koszyczkami. To bardzo zmienny gatunek. Możemy go potraktować tak jak ja teraz lub rozbić na kilkaset drobnych gatunków niemożliwych do odróżnienia na pierwszy rzut oka nawet przez zawodowców. W wielu wypadkach nawet ja, że się tak uczciwie wyrażę – wymiękam.

PS Jedenasta tegoroczna wycieczka odbędzie się dopiero w sobotę 13 czerwca 2026.