Będą odbierać seniorom prawa jazdy? UE przyjęła nowe zasady dla kierowców

Prawo jazdy seniorów oraz planowane badania lekarskie kierowców po 65. roku życia to jeden z najczęściej komentowanych tematów związanych z nowymi przepisami Unii Europejskiej. Choć pojawiały się obawy o automatyczne odbieranie uprawnień starszym kierowcom, przyjęte rozwiązania są znacznie łagodniejsze. Zmiany mają przede wszystkim poprawić bezpieczeństwo na drogach i lepiej dostosować przepisy do starzejącego się społeczeństwa.

Unia Europejska kontynuuje realizację programu „Wizja Zero”, którego celem jest znaczące ograniczenie liczby śmiertelnych wypadków drogowych do 2050 roku. W ramach tych działań przygotowano nowe regulacje dotyczące wydawania i odnawiania prawa jazdy.

Zgodnie z przyjętymi założeniami standardowa ważność prawa jazdy ma wynosić 15 lat. W niektórych przypadkach okres ten może zostać skrócony do 10 lat, jeśli dokument będzie jednocześnie pełnił funkcję dokumentu tożsamości. Dla kierowców zawodowych, prowadzących ciężarówki i autobusy, pozostanie pięcioletni okres ważności uprawnień.

Najwięcej emocji wzbudziła kwestia obowiązkowych badań zdrowotnych dla starszych kierowców. Pierwotnie rozważano wprowadzenie regularnych badań co pięć lat już po ukończeniu 50. roku życia. Ostatecznie Parlament Europejski odrzucił ten pomysł.

Nowe przepisy przewidują, że państwa członkowskie będą mogły wprowadzić dodatkowe wymogi dla kierowców po 65. roku życia, jednak nie będzie to obowiązek narzucony wszystkim krajom. Oznacza to, że Polska samodzielnie zdecyduje, czy skrócić okres ważności prawa jazdy seniorów i jak często kierować ich na badania.

W praktyce kierowcy nie stracą uprawnień wyłącznie z powodu wieku. Kluczowe znaczenie będzie miał stan zdrowia oraz zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów.

Nowe regulacje zakładają również obowiązkową ocenę stanu zdrowia przy pierwszym wydaniu prawa jazdy oraz podczas jego odnawiania. Szczególną uwagę mają zwracać badania wzroku i chorób układu krążenia, które mogą wpływać na bezpieczeństwo za kierownicą.

Jednocześnie kraje członkowskie otrzymają możliwość zastąpienia części badań lekarskich formularzem samooceny zdrowia. O tym, czy takie rozwiązanie zostanie wprowadzone w Polsce, zdecydują krajowe władze.

Specjaliści zajmujący się bezpieczeństwem ruchu drogowego podkreślają, że sam wiek nie powinien być jedynym kryterium oceny kierowcy. Nie da się jednak ukryć, że wraz z upływem lat pogarsza się wzrok, słuch oraz szybkość reakcji.

Według ekspertów największe zmiany w sprawności psychofizycznej obserwowane są po 65. roku życia. Szczególnie widoczne stają się one po ukończeniu 75 lat, kiedy czas reakcji może być nawet dwukrotnie dłuższy niż u młodszych kierowców.

Problemy najczęściej pojawiają się na skrzyżowaniach i w sytuacjach wymagających szybkiego podejmowania decyzji. Wpływ na to mają m.in. zawężone pole widzenia, gorsza ocena odległości oraz słabsza zdolność dostrzegania kontrastów.

Dane policyjne za 2025 rok wskazują, że kierowcy w wieku 60 lat i więcej byli sprawcami blisko 3,9 tys. wypadków drogowych. W zdarzeniach tych zginęło 339 osób, a ponad 4,3 tys. zostało rannych.

Seniorzy zajmują obecnie trzecie miejsce pod względem liczby spowodowanych wypadków, ustępując jedynie kierowcom w wieku 25–39 lat oraz 40–59 lat. Jednocześnie osoby starsze pozostają najliczniejszą grupą ofiar śmiertelnych na polskich drogach.

Kierowcy nie muszą spodziewać się natychmiastowych zmian. Po ostatecznym zatwierdzeniu unijnych regulacji państwa członkowskie otrzymają cztery lata na dostosowanie krajowych przepisów.

Oznacza to, że nowe zasady dotyczące prawa jazdy i badań lekarskich dla seniorów mogą zacząć obowiązywać w Polsce najwcześniej w latach 2028–2029.