Emeryci coraz częściej wygrywają z ZUS. W grze są wyższe świadczenia i wysokie wyrównania

Coraz więcej emerytów uzyskuje w sądach korzystne wyroki dotyczące ponownego przeliczenia emerytur. W niektórych sprawach oznacza to nie tylko wyższe miesięczne świadczenia, ale także wyrównania sięgające nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych. Powodem sporu są przepisy, które przez lata obniżały wysokość emerytur osobom wcześniej korzystającym z tzw. wcześniejszej emerytury.

Sprawa dotyczy przede wszystkim osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, a następnie – po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego – wystąpiły o przyznanie emerytury powszechnej. Od 2013 roku ZUS obliczał nowe świadczenie, pomniejszając jego podstawę o sumę wcześniej wypłaconych emerytur. W efekcie część seniorów otrzymywała emeryturę niższą od tej, którą pobierała wcześniej.

W czerwcu 2024 roku Trybunał Konstytucyjny uznał, że zastosowanie takiego mechanizmu wobec osób, które zdecydowały się na wcześniejszą emeryturę przed zmianą przepisów, narusza zasadę zaufania obywateli do państwa. Zdaniem Trybunału zainteresowani nie mogli przewidzieć, że wcześniejsze pobieranie świadczenia wpłynie na wysokość przyszłej emerytury.

Mimo tego orzeczenia sytuacja prawna nie została ostatecznie rozwiązana. Wyrok nie został opublikowany, a przepisy nadal obowiązują. Oznacza to, że ZUS nie dokonuje automatycznego przeliczenia świadczeń.

Wobec braku zmian w przepisach wielu seniorów decyduje się na drogę sądową. W ostatnich miesiącach zapadło kilka korzystnych wyroków. W części spraw emeryci uzyskali podwyżki świadczeń przekraczające 2–3 tys. zł miesięcznie, a wyrównania wyniosły od kilkunastu do ponad 60 tys. zł.

Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie. Wysokość ewentualnej podwyżki zależy m.in. od przebiegu ubezpieczenia, wysokości zgromadzonego kapitału emerytalnego, okresu pobierania wcześniejszej emerytury oraz sposobu wyliczenia świadczenia przez ZUS.

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy, która miała umożliwić ponowne przeliczenie świadczeń bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego. Początkowo zakładano, że nowe przepisy wejdą w życie 1 czerwca 2026 roku, jednak termin ten nie został dotrzymany.

Resort informuje, że projekt jest nadal analizowany po zakończeniu konsultacji. Według szacunków nowe regulacje mogłyby objąć około 175 tysięcy osób.

W swoich uwagach do projektu ustawy ZUS zwrócił uwagę, że podobna sytuacja prawna może dotyczyć również innych grup. Wśród nich wymieniono m.in. część górników, którzy przeszli na emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku, a także osoby pobierające emerytury z tytułu działalności twórczej lub artystycznej.

Na razie nie wiadomo, czy ostateczna wersja ustawy obejmie także te grupy. Resort nie przedstawił jeszcze ostatecznych rozwiązań.

Osoby, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 roku i później wystąpiły o emeryturę powszechną, powinny sprawdzić decyzje wydane przez ZUS oraz sposób obliczenia świadczenia. Dotychczasowe wyroki pokazują, że w części przypadków możliwe jest uzyskanie wyższej emerytury oraz wyrównania za wcześniejsze lata. Obecnie jednak wielu seniorów dochodzi swoich praw wyłącznie przed sądem, ponieważ rozwiązanie ustawowe wciąż nie zostało wprowadzone.