Jerzy Nieużyła: wnioskuję o opracowanie aktualizacji Planu Transportu Miejskiego

Zdaję sobie sprawę, że wszelkie takie zmiany wymagają dokładnej analizy i szczegółowych wyliczeń, dlatego wnioskuję do pana Prezydenta i Rady Miasta o opracowanie w związku z tym projektu aktualizacji Planu Transportu Miejskiego, który był uchwalony w 2015 i aktualizowany w 2019 roku. Nadszedł czas, a nawet konieczność, jego aktualizacji; z myślą o dniu dzisiejszym i o przyszłości Jaworzna. - napisał Jerzy Nieużyła.

Przyszłość transportu miejskiego w Jaworznie.

Ostatnie doniesienia medialne dotyczące dworca PKP w Szczakowej zainspirowały mnie do przemyśleń nad funkcjonowaniem transportu publicznego w naszym mieście, a ich wnioskami chciałbym się z Państwem podzielić.

Nie tylko ja uważam, że kwota ok. 50 mln zł dopłaty do jaworznickiej komunikacji autobusowej w roku bieżącym jest zdecydowanie zbyt dużym obciążeniem miejskiego budżetu. W tym ponad 1/3-ą kosztów stanowią trasy autobsowe do miast leżących poza Jaworznem. Najwięcej , bo aż 1/4-ą wszystkich kosztów powodują linie autobusowe do Katowic.

O ile linie do Sosnowca i Chrzanowa nie mają alternatywy, o tyle dla autobusów do Katowic alternatywą jest kolej. Gdybyśmy zamiast wozić naszych mieszkańców do Katowic zapewnili im dogodny i częsty transport do dworca w Szczakowej, to uzyskalibyśmy spore oszczędności budżetowe, a dodatkowo można by poprawić komunikację wewnątrz całego miasta.

Dzięki szybkim i częstym połączeniom kolejowym Szczakowej z Katowicami i Krakowem coraz więcej mieszkańców korzysta z tego transportu.

Niestety mieszkańcy i goście z zewnątrz narzekają na brak godnej obsługi pasażerskiej, czyli brak kasy biletowej, poczekalni i toalet.

Z mediów dowiadujemy się, że PKP nie zamierza remontować i przywrócić do funkcjonowania dworca w Szczakowej , mimo iż Jaworzno ma 8 razy więcej mieszkańców niż Krzeszowice , w których wyremontowany dworzec wraz z parkingiem na 150 samochodów, funkcjonuje już od paru lat.

Ale tam pasażerów PKP jest wielokrotnie więcej niż obecnie w Szczakowej.

Stąd wniosek, że jedyny sposób na zmianę nastawienia PKP do dworca w Szczakowej to zapewnienie mieszkańcom miasta dobrego dojazdu do dworca, tak by jak największa ilość osób mogła korzystać z komunikacji kolejowej. Patrząc wyłącznie przez pryzmat biznesu Jaworzno (na dzień dzisiejszy) stanowi konkurencję dla PKP w obszarze transportu osobowego na odcinku Jaworzno-Katowice.

Jakimi argumentami może więc dysponować nasza władza samorządowa przy negocjacjach dotyczących przejęcia na własność miasta zabytkowego budynku dworca PKP w Szczakowej? Atuty miasta to :

Po pierwsze : wielokrotnie zwiększy się liczba pasażerów kolei w przypadku zrezygnowania przez miasto z linii autobusowych do Katowic i poprawienia połączeń miasta z dworcem PKP .

Pomogą w tym również planowane przez miasto parkingi w pobliżu dworca .

Szacunkowo ta zmiana zapewni ponad 1 mln pasażerów rocznie, co ulokuje go w dawnej kategorii B dworców w Polsce (wyższa była tylko kategoria A) .

Po drugie, po pełnym uruchomieniu w przyszłości Jaworznickiego Obszaru Gospodarczego liczba pasżerów na dworcu PKP w Szczakowej powiększy się dodatkowo o pracowników spoza Jaworzna.

Kładąc te atuty na stole, negocjując z PKP przejęcie na własność budynku dworca, władze miasta mogą zażądać :

Po pierwsze : fachowej ekspertyzy stanu budynku i oszacowania niezbędnych nakładów remontowych. Nikt nie kupuje przysłowiowego „kota w worku” nawet jeżeli jest „darmowy”.

Po drugie : PKP powinno jak najszybciej przywrócić i zapewnić funkcjonowanie obsługi pasażerskiej na dworcu PKP (w pomieszczeniach dawnego dworca) .

W tym celu PKP wyremontuje na własny koszt całą najstarszą część dworca służącą do tej obsługi (wraz z pasażem w kierunku peronów) i zawrze z miastem umowę dzierżawy tych pomieszczeń, która będzie spłacana fakturą co miesiąc (w formie barteru) za powyższe usługi remontowe.

Po trzecie : PKP zobowiąże się do pomocy miastu w zdobyciu zewnętrznych funduszy na remont i adaptację trzykondygnacyjnego budynku, oraz zapewni dzierżawców co najmniej 1/3 części jego pomieszczeń (np. biura firm współpracujących z PKP, hotel w części budynku ).

Po czwarte : PKP zawrze z miastem umowę na wspólny bilet czasowy (miesięczny, roczny) na preferencyjnych warunkach, łączący codzienny przejazd środkami komunikacji miejskiej Jaworzna i koleją.

Mieszkańcy Jaworzna pragną aby dworzec w Szczakowej wrócił do dawnej świetności i służył jak w latach minionych mieszkańcom i podróżnym.

Zaproponowane zmiany w funkcjonowaniu miejskiej komunikacji oprócz polepszenia jej jakości wewnątrz miasta poprawią jakość podróży zewnętrznych, ale także spowodują spore oszczędności finansowe. Zaoszczędzone fundusze (jeżeli będzie taka wola społeczna) mogą z powodzeniem posłużyć do wprowadzenia rozwiazania korzystnego dla wszystkich mieszkańców, czyli np. bezpłatnej komunikacji autobusowej na terenie miasta.

Zdaję sobie sprawę, że wszelkie takie zmiany wymagają dokładnej analizy i szczegółowych wyliczeń, dlatego wnioskuję do pana Prezydenta i Rady Miasta o opracowanie w związku z tym projektu aktualizacji Planu Transportu Miejskiego, który był uchwalony w 2015 i aktualizowany w 2019 roku. Nadszedł czas, a nawet konieczność, jego aktualizacji; z myślą o dniu dzisiejszym i o przyszłości Jaworzna.

Takie rozwiązanie jak opisane powyżej powinno usatysfakcjonować wszystkie zainteresowane strony.

Korzyści dla PKP, to przywrócenie do życia stacji Jaworzno-Szczakowa, znaczącego generatora ruchu osobowego na linii Kraków-Katowice, oraz pozbycie się konkurencyjnego operatora transportu osobowego na odcinku Jaworzno-Katowice.

Zarząd miasta wreszcie pozytywnie z korzyścią dla mieszkańców rozwiąże problem budynku dworca PKP, z którym boryka się już kilkanaście lat. A dodatkowo, w efekcie reorganizacji transportu miejskiego (w sposób znaczący) zmniejszą się wydatki jaworznickiego budżetu na transport autobusowy.

Te zmiany spowodują wydłużenie żywotności posiadanego taboru autobusowego w związku ze zmniejszeniem się o 1/4 ilości wozokilometrów w roku.

Odpadną również koszty związane z korzystaniem przez PKM Jaworzno z części przystanków poza Jaworznem.

Rezygnacja z kursów do Katowic pozwoli na poprawę komunikacji w obrębie miasta, poprzez lepsze połączenie osiedli miejskich z dworcem PKP w Szczakowej, dzięki dodatkowym, uwolnionym mocom przewozowym.

Obecny system komunikacji Jaworzna z Katowicami (mimo olbrzymich kosztów jego funkcjonowania) jest daleki od doskonałości. Pokażę to na moim przykładzie. Przez 11 lat od 2008 do 2019 dojeżdżałem codziennie z Długoszyna do pracy w Katowicach-Zawodziu autobusami PKM. Na dojazd i powrót do domu traciłem średnio codziennie 4 godziny. Obecnie pociąg regionalny trasę Katowice-Szczakowa pokonuje maksymalnie w 25 min. Autobus z Długoszyna do Szczakowej jedzie 10 min. W kombinacji autobus plus pociąg droga do Katowic i z powrotem zajęłaby nie więcej niż 2 godziny. A więc połowę czasu marnowanego dotychczas na dojazd do pracy , czy szkoły z Długoszyna do Katowic, środkami jaworznickiej komunikacji miejskiej. Dla większości ludzi nie ma nic cenniejszego niż czas, którym mogą swobodnie dysponować.

Ponadto, (myśląc o przyszłości) musimy brać pod uwagę dwa potencjalne zagrożenia dla funkcjonowania autobusowych połaczeń Jaworzna z Katowicami. Pierwsze z nich to możliwość skrócenia przez Katowice trasy jaworznickich autobusów do węzła Zawodzie, co podważyłoby w ogóle sens takiej komunikacji. Drugie potencjalne zagrożenie to zapowiadana rozbudowa w najbliższych latach autostrady A4 do 3 pasów w obu kierunkach, co z pewnością nie pozostanie bez wpływu na czas przejazdu samochodów (w tym autobusów) na trasie do Katowic.

Dlatego tej zmiany funkcjonowania jaworznickiej komunikacji autobusowej lepiej dokonać wcześniej , niż wtedy, gdy zostaniemy do niej zmuszeni przez czynniki zewnętrzne.

Mając tak mocne argumenty w ręku (jak przedstawione powyżej), władze miasta mogą wiele wygrać w negocjacjach z PKP dotyczących budynku i funkcjonowania dworca w Szczakowej.

Być może niektórzy na tych proponowanych zmianach ucierpią i będą niezadowoleni, lecz będzie ono bardziej sprawiedliwe, gdyż dzisiaj (nie wiedzieć czemu) miasto dopłaca (olbrzymie pieniądze) z budżetu miasta do transportu mieszkańców Jaworzna do Katowic (mimo istnienia alternatywnego transportu kolejowego), ale nie dopłaca do transportu sporej liczbie tych, którzy uczą się lub pracują w Krakowie, Gliwicach, Tychach czy innych miastach.

Wierzę, że mieszkańcy Jaworzna zaakceptują proponowane zmiany widząc, że władze miasta szukają rozwiązań problemów komunikacyjnych i finansowych mając na względzie dobro wszystkich mieszkańców oraz sprawiedliwość i gospodarność w zarządzaniu finansami miasta.

Atrakcyjność Szczakowej , jako miejsca zamieszkania, już dzisiaj znacząco wzrosła, gdyż dzięki szybkim (i w miare częstym) połaczeniom kolejowym stała się przedmieściem Katowic i Krakowa. Docelowo pociągi w obu kierunkach mają odjeżdżać ze Szczakowej co 15 min.

Fakt, że linia kolejowa Katowice-Kraków przebiega przez Jaworzno jest dla naszego miasta wielkim atutem. A pytanie czy miasto powinno zrobić wszystko co możliwe, aby ułatwić mieszkańcom korzystanie z komunikacji kolejowej , jest tak samo retoryczne jak pytanie : czy warto się podłaczyć do internetu światłowodowego ?

Jerzy Nieużyła

Radny RM w latach 1994-98, 2011-18, 2023-24