Koniec papierowych bonów. Nowe butelkomaty zwrócą kaucję na kartę

System kaucyjny w Polsce rozwija się, a wraz z nim pojawiają się nowe rozwiązania, które mają ułatwić zwrot opakowań. Operatorzy zapowiadają uruchamianie kolejnych automatów, które zamiast drukować papierowe bony będą przekazywać zwrot kaucji bezpośrednio na kartę płatniczą. W ciągu najbliższych trzech–czterech lat w kraju ma działać nawet 4 tys. takich urządzeń.

Obecnie większość butelkomatów znajdujących się w sklepach wydaje kupony, które można wykorzystać podczas zakupów lub wymienić na gotówkę przy kasie. Nowe rozwiązanie ma uprościć cały proces. Po oddaniu opakowań urządzenie obliczy należną kwotę, a pieniądze trafią bezpośrednio na kartę płatniczą lub konto użytkownika, bez konieczności realizowania bonu.

Jednym z operatorów rozwijających tę technologię jest Kaucja.pl. Firma instaluje już urządzenia na terenach spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych. W Warszawie i okolicach ma zostać uruchomionych ponad 500 takich automatów, a docelowo w całej Polsce około 4 tys. Obecnie montowanych jest około 15 urządzeń tygodniowo.

Po zakończeniu pierwszego etapu inwestycji w stolicy system ma zostać rozszerzony m.in. na Łódź, Kraków, Poznań, Wrocław oraz aglomerację śląską.

Podobne rozwiązania rozwijają również inni operatorzy systemu kaucyjnego. Firma PolKa – Polska Kaucja posiada już urządzenia działające m.in. w Zamościu i na warszawskiej Białołęce, a w planach ma kolejne lokalizacje oraz automaty umożliwiające jednoczesne oddanie wielu butelek i puszek. Kilka urządzeń zwracających kaucję na kartę zamierza uruchomić także firma Reselekt.

Rozwijane są również bardziej zaawansowane recyklomaty. Część nowych urządzeń ma być wyposażona w kompresory, dzięki którym możliwe będzie przyjmowanie także wcześniej zgniecionych butelek PET. Po odebraniu opakowania maszyna sprasuje je i przygotuje do transportu, co pozwoli ograniczyć częstotliwość opróżniania urządzeń.

Takie rozwiązania mają ułatwić instalowanie automatów nie tylko przy sklepach, ale również na osiedlach, w przestrzeni publicznej czy przy punktach usługowych. Operatorzy zwracają jednak uwagę, że tego typu urządzenia są większe i znacznie droższe od standardowych butelkomatów, dlatego ich wdrażanie będzie odbywać się stopniowo.

Z danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska wynika, że na koniec czerwca w Polsce działało około 64 tys. punktów zbiórki opakowań. Blisko 14 tys. z nich było wyposażonych w automaty, co stanowi około 21 proc. wszystkich punktów. Mimo to właśnie za ich pośrednictwem zbieranych jest aż 87 proc. opakowań objętych systemem kaucyjnym.

Do końca czerwca do systemu wróciło już ponad 2,3 mld opakowań, w tym około 1,4 mld butelek PET oraz blisko 900 mln puszek.

System kaucyjny obowiązuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Kaucja wynosi 50 groszy za plastikowe butelki do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. Od 2026 roku system obejmuje również szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra, za które pobierana jest kaucja w wysokości 1 zł.

Aby odzyskać pieniądze, nie trzeba posiadać paragonu. Opakowanie musi jednak być oznaczone znakiem systemu kaucyjnego i – w przypadku większości obecnie działających automatów – nie może być zgniecione.