Nowe zasady kontroli mieszkań. Odmowa może kosztować nawet 5 tys. zł

Rząd pracuje nad zmianami w ustawie o ochronie praw lokatorów. Projekt nowelizacji zakłada, że osoby zajmujące mieszkania – także bez tytułu prawnego, określane potocznie jako „dzicy lokatorzy” – będą musiały umożliwić właścicielowi lub zarządcy wejście do lokalu w określonych sytuacjach. Odmowa może skutkować nałożeniem grzywny sięgającej nawet 5 tys. zł. Przepisy są jednak nadal na etapie konsultacji.

Projekt nowelizacji ma doprecyzować zasady udostępniania mieszkań podczas okresowych przeglądów technicznych oraz w sytuacjach związanych z bezpieczeństwem. Chodzi m.in. o kontrole instalacji gazowej, elektrycznej i wentylacyjnej, wymianę wodomierzy, a także usuwanie awarii czy zagrożeń pożarowych i sanitarnych.

Celem zmian jest ograniczenie przypadków, w których mimo wcześniejszego zawiadomienia właściciel lub zarządca nie może dostać się do mieszkania, co uniemożliwia wykonanie obowiązkowych kontroli lub napraw.

Jeżeli lokator uporczywie odmawiałby udostępnienia mieszkania, właściciel lub zarządca mógłby zwrócić się do nadzoru budowlanego o nałożenie kary finansowej. Projekt przewiduje, że grzywna mogłaby wynieść nawet 5 tys. zł.

Autorzy zmian wskazują, że nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców i zapobiegać sytuacjom, w których brak dostępu do lokalu uniemożliwia wykrycie usterek mogących prowadzić do pożaru lub innych niebezpiecznych zdarzeń.

Proponowane rozwiązania nie mają jednak pełnego poparcia. W trakcie konsultacji zgłoszono liczne uwagi.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zwraca uwagę, że przepisy powinny precyzyjnie określać, kiedy i w jakim zakresie możliwe będzie wejście do mieszkania. Zdaniem RPO obecne zapisy mogą budzić wątpliwości z punktu widzenia prawa do prywatności i nienaruszalności mieszkania.

Z kolei Związek Powiatów Polskich proponuje rozszerzenie przepisów o przypadki porzucenia lub dewastacji lokali. Pojawiły się także postulaty, aby możliwość interwencji obejmowała sytuacje szczególnie uciążliwe dla sąsiadów, takie jak nadmierny hałas czy wibracje.

Projekt przewiduje również zasady postępowania w razie awarii lub bezpośredniego zagrożenia. Jeśli lokator odmówiłby wpuszczenia właściciela lub zarządcy albo był nieobecny, wejście do mieszkania mogłoby nastąpić w obecności odpowiednich służb.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zwraca jednak uwagę, że straż pożarna nie powinna być wykorzystywana do awaryjnego otwierania drzwi w takich przypadkach. Resort wskazuje, że tego typu czynności należą do wyspecjalizowanych firm ślusarskich, a strażacy powinni interweniować wyłącznie w sytuacjach wymagających działań ratowniczych.

Projekt nowelizacji ustawy o ochronie praw lokatorów pozostaje na etapie konsultacji. Ostateczny kształt przepisów nie jest jeszcze przesądzony, a zgłoszone przez instytucje i organizacje uwagi mogą wpłynąć na treść nowych regulacji przed ich skierowaniem do dalszych prac legislacyjnych.