Sorbenty – pierwsza pomoc przy wycieku szkodliwej substancji

Firma, która magazynuje niebezpieczne materiały, musi być przygotowana na wszystko. Jednak wycieki ropy, paliwa czy innych potencjalnie szkodliwych substancji mogą zdarzyć się wszędzie, również w zwykłym zakładzie pracy. Dlatego warto mieć jasne opracowane procedury postępowania w tego typu sytuacjach. Warto także mieć w zasięgu ręki sorbenty – materiały, które pomogą szybko usunąć rozlew i zapobiec skażeniu środowiska oraz zrujnowaniu zdrowia ludzi.

Sorbenty to najlepszy sposób na szybkie, skuteczne i bezpieczne usunięcie wycieków substancji z każdego rodzaju powierzchni.
Sorbenty pomagają zahamować i usunąć wycieki ropy i substancji ropopochodnych, paliw, olejów oraz innych cieczy, które mogą spowodować skażenie środowiska i wpłynąć negatywnie na zdrowie ludzi.
Szybka reakcja na rozlew zapobiega katastrofie ekologicznej, której skutki mogą okazać się tragiczne dla ekosystemu oraz dla ludzi.
Mnogość rodzajów i form sorbentów umożliwia właściwy dobór rozwiązania indywidualnie do sytuacji.
Odpowiednie przechowywanie i utylizacja sorbentów sprawiają, że potencjalnie niebezpieczny wyciek nie spowoduje żadnych szkód.

Charakterystyka sorbentów

Sorbent to materiał, który wchłania ciecze – także te szkodliwe – dlatego śmiało można powiedzieć, że jest to zestaw pierwszej pomocy w sytuacji wycieku zagrażającego zdrowiu ludzi oraz środowisku. Nieważne, czy doszło do rozlania wody, paliwa czy oleju, odpowiedni sorbent – jeśli zostanie natychmiast zastosowany – skutecznie zapobiegnie katastrofie. To bardzo szybki sposób, dzięki któremu możemy zareagować niemal od razu, a przecież w sytuacji zagrożenia liczy się przede wszystkim czas. Dzięki różnym rodzajom oraz formom sorbentów dostępnych na rynku można zastosować je na różnorodnych powierzchniach, a ponieważ działają one natychmiastowo, zanieczyszczony teren oczyszcza się bardzo szybko i niezwykle efektywnie. Posiadanie sorbentu w firmie oraz każdym innym miejscu, w którym występuje ryzyko wycieku niebezpiecznej substancji, jest bardzo rozsądnym rozwiązaniem, które pozwala zaoszczędzić wiele czasu oraz nerwów.

Kiedy stosuje się sorbenty?

Posiadanie sorbentu w wyposażeniu firmy czy instytucji to jeden z elementów skutecznego planu zapobiegania i kontroli wycieków (SPCP – ang. Stormwater Pollution Control Plan), który jasno określa sposoby i środki na zatrzymanie źródła wycieku, oczyszczanie skażonego miejsca oraz utylizację skażonych odpadów. Dzięki dobrze przemyślanemu planowi i właściwemu przeszkoleniu pracowników można efektywnie zmniejszać ryzyko zanieczyszczenia środowiska oraz stworzenia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Sorbenty potrzebne są wszędzie tam, gdzie znajdują się niebezpieczne substancje. Wszystko, co może zagrażać zdrowiu i życiu pracowników, wpłynąć negatywnie za środowisko naturalne lub spowodować wybuch pożaru, musi być odpowiednio zabezpieczone. Jednak ryzyko wycieku szkodliwych cieczy lub ulotnienia się gazów istnieje zawsze, nawet przy najlepszych zabezpieczeniach i najwyższych środkach ostrożności. Dlatego tak istotne są sorbenty, dzięki którym szybko i skutecznie możemy opanować wycieki i zapobiec możliwej katastrofie – czy to dla ludzi, czy to ekologicznej. To najlepszy sposób zarówno na usunięcie wycieku, jak i zapobiegnięcie dalszemu rozprzestrzenianiu się zanieczyszczenia.

Miejsca, w których powinny znajdować się sorbenty:

magazyny (szczególnie te, w których gromadzi się niebezpieczne, łatwopalne oraz szkodliwe dla zdrowia substancje)
stacje paliw
duże obiekty przemysłowe
firmy sprzątające
jednostki straży pożarnej
zakłady pracy
strefy zagrożone wybuchem
warsztaty samochodowe
laboratoria

Sytuacje, w których stosuje się sorbenty:

wyciek olejów
wyciek paliw
wyciek substancji ropopochodnych
rozlew tłustych substancji
rozlew detergentów
ryzyko skażenia środowiska
ryzyko uszkodzenia zdrowia lub utraty życia ludzi

Czym różnią się absorbenty i adsorbenty?

Czasem jedna litera może zupełnie zmienić znaczenie słowa. Dokładnie tak jest w przypadku adsorbentów i absorbentów. Sorbenty mogą absorbować oraz adsorbować ciecz – te dwa procesy znacząco różnią się od siebie, dlatego nie można postawić między nimi znaku równości.

Absorpcja – mówiąc w dużym skrócie – zachodzi wtedy, kiedy jedna substancja całą swoją powierzchnią wchłania drugą. Absorbentem najczęściej jest ciecz.

Adsorpcja to proces, podczas którego dochodzi do miejscowych zmian stężenia substancji. W przeciwieństwie do absorpcji jest zjawiskiem powierzchniowym – do wiązania cząsteczek dochodzi na powierzchni adsorbentu. Adsorbenty sprawdzają się doskonale w przypadku wycieków olejów, których cząsteczki są zbyt duże, by zostały wchłonięte przez inną substancję w procesie absorpcji.

Rodzaje sorbentów

Sorbenty możemy podzielić na naturalne i organiczne oraz na syntetyczne. Sorbenty naturalne nie są tak chłonne jak syntetyczne, są za to najbezpieczniejsze w pozyskiwaniu. Najpowszechniej stosowane są jednak sorbenty syntetyczne – właśnie ze względu na dużo lepsze właściwości i dużo większą skuteczność.

Sorbenty mają także różne formy i kształty, dzięki czemu łatwiej jest dobrać odpowiedni sorbent w konkretnej sytuacji.

SORBENTY SYPKIE

Sorbenty sypkie często stosowane są w przypadku rozlewu oleju, paliwa czy substancji ropopochodnych, ale również przy wycieku rozpuszczalników i innego rodzaju detergentów. Dobrze radzą sobie zarówno z substancjami wodnistymi, jak i tłustymi. Sorbenty w postaci proszku czy granulek są stosowane bardzo często i uznawane za jedne z najskuteczniejszych i najlepszych. Doskonale wchłaniają ciecze i sprawiają, że zabrudzona powierzchnia pozostaje sucha i czysta, a przede wszystkim bezpieczna. Wchłaniają substancje znajdujące się nawet w trudno dostępnych miejscach (na przykład w szparach), dlatego z łatwością usuwają rozlewy z każdej powierzchni.

SORBENTY W POSTACI ARKUSZA LUB MATY

To sorbent bardziej profilaktyczny niż interwencyjny. Takie maty rozkłada się w okolicach, w których stoją potencjalne źródła wycieku, na przykład pod urządzeniami. Sorbenty olejowe w postaci maty stosowane są też do usunięcia substancji ropopochodnej lub olejowej z powierzchni wody. Pomagają opanować sytuację nawet na dużej powierzchni.

SORBENTY W ROLCE

Sorbent w postaci rolki jest to dobrym wyborem w przypadku wycieku na bardzo dużej powierzchni, a także – podobnie jak arkusz sorbentowy – jako środek zapobiegawczy. Dobrze przyczepia się do podłoża, jest chłonny i bardzo wydajny. Często sprawdza się na szlakach komunikacyjnych, ponieważ sorbenty w rolce są antypoślizgowe i bezpieczne. Taka forma umożliwia łatwe wykorzystanie odpowiedniej ilości materiału bez generowania niepotrzebnych strat.

PODUSZKI SORBENTOWE

Poduszki sorbentowe są stosowane najczęściej w przypadku wycieków spod maszyn, przewodów czy pojemników – wszędzie tam, gdzie konieczne jest zatrzymanie rozlewu. Powszechnie stosowany jest na podłożu lub na blatach nawet w przypadku dużej powierzchni zanieczyszczenia. To najlepszy sposób na szybką reakcję w przypadku awarii maszyny, czego konsekwencją jest nagły i niespodziewany wyciek, lub podobnego problemu.

ZAPORY SORBENTOWE

Zapory sorbentowe to w rzeczywistości worki wypełnione sorbentem, które dzięki taśmie umieszczonej na zewnątrz z łatwością mocuje się do powierzchni w okolicy wycieku. Rękawy można ze sobą łączyć, tak by w prosty sposób stworzyć zaporę dla oleju, ropy czy innej substancji.

Kolory sorbentów a ich zastosowanie

Sorbenty przeznaczone do zastosowania w przypadku konkretnych substancji są oznaczone różnymi kolorami. Dzięki temu z łatwością można dobrać produkt do rodzaju rozlewu. Sorbenty oznaczone białym i niebieskim kolorem są najskuteczniejsze w usuwaniu wycieku substancji ropopochodnych oraz substancji oleistych. Ponieważ nie wchłaniają wody, z powodzeniem można używać ich w sytuacji wycieku na przykład oleju do zbiornika wodnego. Sorbenty oznaczone na żółto wybiera się w przypadku rozlewu materiałów wyjątkowo niebezpiecznych, z kolei sorbenty oznaczone kolorem szarym mają uniwersalne zastosowanie i sprawdzają się zarówno w przypadku rozlewu substancji ropopochodnych, jak i w przypadku rozlewu wody. Warto zwracać uwagę na to oznaczenia, ponieważ odpowiedni dobór sorbentu do sytuacji znacząco zwiększa powodzenie akcji zahamowania i usunięcia wycieku.

Przechowywanie sorbentów

Sorbenty pomagają zlikwidować wycieki, które mogłyby wyrządzić wiele szkód środowisku naturalnemu oraz ludziom. Jednak by same sorbenty nie były szkodliwe, trzeba je odpowiednio przechowywać i utylizować – gdy wchłoną niebezpieczną substancję, same stają się niebezpieczne. Po zużyciu należy umieścić je w specjalnych pojemnikach, które są do tego przeznaczone. Pod żadnym pozorem nie można wyrzucać ich bezpośrednio do zwykłego kosza na odpady. Na rynku dostępne są różnorodne opakowania, dzięki czemu możesz dopasować ich pojemność do własnych potrzeb. Można je dostać na przykład w ofercie Topserw, w zakładach komunalnych, straży pożarnej czy stacjach paliw. Warto także wybrać taki pojemnik, który można łatwo transportować oraz jest praktyczny, dlatego najwygodniejszy będzie ten z kółkami, dozownikami czy uchwytami na szczotki.

Utylizacja sorbentów

Odpowiednio spakowany i zabezpieczony zużyty sorbent w dalszej kolejności musi być właściwie zutylizowany. Ta procedura jest uregulowana przez prawo i nie może zostać wykonana byle jak. Wykorzystany sorbent można oddać firmom i instytucjom, które zajmują się utylizacją tych materiałów – często takie usługi oferują firmy, które sprzedają pojemniki do przechowywania tego materiału. Profesjonalne firmy zajmujące się utylizacją sorbentu często oferują również usługi odbioru odpadów w różnych postaciach. Warto zwrócić uwagę na to, czy dane przedsiębiorstwo posiada wszystkie niezbędne zezwolenia na zbieranie oraz transportowanie odpadów niebezpiecznych. Tylko w ten sposób będziemy mieć pewność, że utylizacja przebiegnie prawidłowo i nie spowoduje skażenia środowiska.