Święconka w jaworznickiej kolegiacie – co u Jaworznian w koszyczkach wielkanocnych?

​​​​​​​Święcone (zwane też święconką) to wielkanocna tradycja święcenia pokarmów w Wielką Sobotę. Na ogół odbywa się ona w kościołach, ale też może być w innych wyznaczonych miejscach. W Jaworznie takim miejscem jest tzw. „górka” na Pańskiej Górze.

Dawnym zwyczajem święcono wszelkie potrawy, które podawano na niedzielne śniadanie wielkanocne. Współcześnie zwyczaj ten porzucono i święci się jedynie małe ilości pokarmów. 
Jaworznianie tradycyjnie święcą pisanki, baranki, chleb, sól, chrzan, kiełbasy, ciasta świąteczne, masło.

W tym roku nie udało nam się odnaleźć w jaworznickich wielkanocnych koszyczkach niczego ekscentrycznego. Wszystko było wedle dawnego zwyczaju. A to co w koszyczkach niesie ze sobą przesłanie i z dawien dawna stanowi pewien symbol.

Baranek jest symbolem niewinności i czystości, to zwierzę ofiarne, symbol Chrystusa i jego ofiarnej śmierci. Jajko to symbol płodności i urodzaju, w chrześcijaństwie uchodzi za symbol Zmartwychwstania, pisklę wychodzące ze skorupki jest metaforą Chrystusa wychodzącego z grobu.

Pisanki to wielkanocne jaja zdobione różnymi technikami, uważa się, ze zwyczaj zdobienia jaj przywędrował do Polski z Persji, najstarsza pisanka odnaleziona na terenie Polski pochodzi z końca X wieku, pisanka w koszyczku wielkanocnym jest symbolem Zmartwychwstania Chrystusa i nadzieją rodzącą się z budzącą się do życia naturą. Zając uchodzi za symbol Wielkanocy i wiosny.
Chrzan symbolizuje mękę Chrystusa, chleb zaś jest symbolem ciała Chrystusa, sól oznacza harmonię między Bogiem i człowiekiem, baba wielkanocna jest nagrodą za wyrzeczenia Wielkiego Postu.

Tradycja święconego sięga VIII wieku, w Polsce pojawiła się dopiero w XIV stuleciu. Pierwotnie święcono wyłącznie chlebową figurkę baranka. Później dodawano masło, jaja, ryby, ser, olej, pokarmy mięsne, ciasto i wino. 
Od doby romantyzmu w wielkanocnych koszyczkach umieszcza się obowiązkowo siedem „Bożych darów”. To jajka, sól, branek z ciasta, wędlina, baba wielkanocna, chleb i chrzan.