System kaucyjny do poprawy? Nowe opakowania wywołały dyskusję

Na polskim rynku pojawiają się plastikowe puszki PET, które trafiają głównie do kawiarni, punktów z napojami i lokali gastronomicznych. Choć dla części firm są alternatywą dla jednorazowych kubków, przedstawiciele branży recyklingowej alarmują, że takie opakowania mogą utrudniać odzysk surowców i osłabiać skuteczność systemu kaucyjnego.

Opakowania wykonane z tworzywa PET od kilku lat są wykorzystywane w krajach Azji i części Europy Zachodniej. W Polsce dopiero zaczynają pojawiać się w sprzedaży i na razie pozostają rozwiązaniem niszowym.

Przedstawiciele branży opakowaniowej wskazują, że plastikowe puszki są przede wszystkim alternatywą dla jednorazowych kubków używanych w gastronomii. Jednocześnie zwracają uwagę, że ich szersze wykorzystanie ograniczają koszty – lokale muszą zainwestować w specjalne urządzenia do zamykania takich opakowań.

Znacznie bardziej krytycznie nowe opakowania ocenia branża recyklingowa. Eksperci podkreślają, że część plastikowych puszek składa się z kilku różnych materiałów, co znacznie utrudnia ich przetwarzanie.

Rozdzielenie tworzywa sztucznego i elementów aluminiowych wymaga dodatkowych procesów technologicznych, które są kosztowne i mogą okazać się nieopłacalne. W efekcie odzysk surowców staje się trudniejszy, a część materiałów może zostać bezpowrotnie utracona.

Najwięcej kontrowersji budzi wpływ nowych opakowań na funkcjonujący w Polsce system kaucyjny. Przedstawiciele branży recyklingowej uważają, że plastikowe puszki mogą stanowić sposób na omijanie obecnych przepisów, ponieważ przypominają tradycyjne puszki, ale nie zawsze podlegają tym samym zasadom.

Eksperci zwracają uwagę, że może to prowadzić do dezorientacji konsumentów oraz utrudnić osiąganie wymaganych poziomów zbiórki i recyklingu opakowań.

Podobne obawy wyrażają również operatorzy systemu kaucyjnego. Ich zdaniem pojawienie się nowych rodzajów opakowań oznacza konieczność prowadzenia działań edukacyjnych oraz dopracowania zasad, aby konsumenci wiedzieli, które opakowania podlegają zwrotowi.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska wskazuje, że odpowiedzią na podobne problemy ma być system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP), nad którym trwają prace.

Nowe przepisy mają objąć praktycznie wszystkie opakowania wprowadzane na rynek. Producenci będą ponosić koszty związane z ich zbiórką i recyklingiem, a wysokość opłat będzie zależeć m.in. od łatwości przetworzenia danego opakowania. Ma to zachęcić firmy do stosowania rozwiązań bardziej przyjaznych środowisku.

Obowiązujący w Polsce system kaucyjny działa od 1 października 2025 roku i obejmuje wybrane opakowania po napojach, w tym plastikowe butelki PET, metalowe puszki oraz butelki szklane wielokrotnego użytku. Nie wszystkie opakowania są jednak objęte kaucją.

Pojawienie się plastikowych puszek ponownie wywołało dyskusję o skuteczności obecnych przepisów. Branża recyklingowa apeluje o uszczelnienie systemu, natomiast resort klimatu zapowiada, że planowane regulacje ROP mają ograniczyć stosowanie opakowań, które są trudne lub nieopłacalne w recyklingu.