Uroczystości w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja w Jaworznie

Tegoroczne uroczystości w 235. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja otworzyła o godz. 9.00 msza św. w Kolegiacie św. Katarzyny i św. Wojciecha. Wierni modlili się w intencji mieszkańców i Ojczyzny. Po tej uroczystej mszy nastąpił przemarsz uczestników uroczystości pod Pomnik Niepodległości.

Ten barwny przemarsz otwierała Orkiestra Górnicza Południowego Koncernu Węglowego Zakładu Górniczego Sobieski. Po niej maszerowały poczty sztandarowe, włodarze miasta i pozostali uczestnicy. Uroczystości pod pomnikiem rozpoczęło okolicznościowe przemówienie.

Montaż słowno-muzyczny przygotowali artyści z ATElier Kultury. „Hymn” Słowackiego zaprezentowała Alicja Wachowicz, pieśń „Witaj Majowa Jutrzenko – Mazurek 3 Maja” wykonała Małgorzata Odrzywolska.

Po części artystycznej wręczono nagrody laureatom tegorocznej edycji Wojewódzkiego Konkursu Pocztów Sztandarowych oraz Wiedzy o Polskich Symbolach i Barwach Narodowych.

Uroczystość zamknięto złożeniem kwiatów pod pomnikiem.

Konstytucja 3 Maja uchwalona została w 1791 roku. Była krótkim dokumentem, na który składało się ledwie jedenaście artykułów. Znosiła wszelkie nadużycia starego systemu, w tym paraliżujące dobre zmiany liberum veto.

Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się nowożytnym państwem konstytucyjnym. Choć król – Stanisław August - był starzejącym się kawalerem, nie zmieniło to konstytucyjnego zapisu o monarchii dziedzicznej. Polska miała pozostać królestwem elekcyjnym, miała obierać nie jednego króla, lecz cała rodzinę królewską, która miałaby panować.

Prawa obywatelskie przyznano burżuazji, przysługiwały one dotąd wyłącznie szlachcie. Systemem powszechnego prawa objęto chłopów. Sejm ustanowiono władzą prawodawczą, Króla zaś władzą wykonawczą. Konstytucja określa też sposób Edukacji Dzieci Królewskich. W ostatnim, XI artykule, zapisano: „Naród winien jest sobie samemu obronę od napaści i dla przestrzegania całości swojej. Wszyscy przeto obywatele są obrońcami całości i swobód narodowych”. 

Uznaje się, że to właśnie król Stanisław August jest inicjatorem oraz głównym twórcą Konstytucji 3 Maja. Już w grudniu 1790 roku powstaje „królewski” projekt Konstytucji.

Była to pierwsza tego typu konstytucja w Europie, uchwalona i wydana na cztery miesiące przed jej francuską odpowiedniczką. Edmund Burke, brytyjski polityk, publicysta i filozof, entuzjastycznie pisał o polskiej konstytucji: „jest zapewne najczystszą formą (…) dobra publicznego, jakie kiedykolwiek stało się udziałem ludzkości (…). To niesłychane połączenie mądrości i szczęścia, bez przelania choćby kropli krwi. Szczęśliwy to naród, jeśli będzie umiał dalej podążać drogą, na którą wkroczył…”. 
Holenderska „Leyden Gazette” pisała o tej polskiej Konstytucji: „Jeśli w tym stuleciu w ogóle można mówić o cudach, to jeden z takich cudów wydarzył się w Polsce”.

Oczywista Rosja nie tolerowała konstytucyjnej Polski. Historia Konstytucji 3 Maja zamknęła się drugim rozbiorem Polski.

eb