Zakaz pracy w upały od 2027 roku. Nowe obowiązki dla pracodawców i wyjątki od przepisów

Od 2027 roku mają zacząć obowiązywać nowe przepisy dotyczące pracy podczas wysokich temperatur. Projekt rozporządzenia przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zakłada wprowadzenie maksymalnych temperatur, po których przekroczeniu wykonywanie obowiązków będzie musiało zostać czasowo wstrzymane.

Zmiany mają zwiększyć bezpieczeństwo pracowników w czasie coraz częstszych fal upałów. Obecnie polskie przepisy nie określają maksymalnej temperatury, w której można wykonywać pracę.

Projekt przewiduje dwa podstawowe limity temperatur:

• 35°C w pomieszczeniach pracy – po przekroczeniu tej wartości praca będzie musiała zostać wstrzymana, jeśli nie będzie możliwości skutecznego obniżenia temperatury,
• 32°C podczas ciężkiej pracy fizycznej na otwartej przestrzeni – taki limit ma obowiązywać pracowników wykonujących zadania wymagające dużego wysiłku.

Przepisy mają obowiązywać zarówno przedsiębiorców, jak i jednostki samorządu terytorialnego.

Projekt nie zakłada, że działania ochronne będą podejmowane dopiero po osiągnięciu maksymalnych wartości. Pracodawcy będą zobowiązani reagować znacznie wcześniej.

Jeżeli temperatura w pomieszczeniu przekroczy 28°C, a przy pracach wymagających większego wysiłku fizycznego 25°C, w pierwszej kolejności konieczne będzie zastosowanie rozwiązań technicznych ograniczających nagrzewanie stanowisk pracy.

Jeżeli obniżenie temperatury nie będzie możliwe, pracodawca będzie musiał wdrożyć rozwiązania organizacyjne ograniczające wpływ upału na zdrowie pracowników.

Projekt rozporządzenia wskazuje kilka sposobów poprawy warunków pracy podczas upałów. Wśród nich znajdują się:

• dodatkowe przerwy,
• zmiana organizacji czasu pracy,
• praca zmianowa,
• skrócenie czasu pracy,
• przeniesienie części obowiązków na chłodniejsze godziny dnia,
• odpoczynek w klimatyzowanych lub zacienionych miejscach,
• możliwość wykonywania pracy zdalnej tam, gdzie pozwala na to charakter obowiązków.

Pracodawcy mogą również inwestować w klimatyzację, wentylację, rolety przeciwsłoneczne czy rozwiązania ograniczające nagrzewanie pomieszczeń.

Projekt przewiduje również wyjątki od obowiązku zapewnienia maksymalnej temperatury pracy. Dotyczą one działalności, której nie można łatwo przerwać ze względu na bezpieczeństwo lub ciągłość świadczenia usług.

Wyłączenia mają objąć między innymi:

• jednostki gospodarki komunalnej,
• placówki ochrony zdrowia,
• jednostki pomocy społecznej i pieczy zastępczej,
• niektóre instytucje kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.

Do czasu wejścia nowych przepisów w życie pracodawcy nadal nie mają obowiązku wstrzymywania pracy z powodu wysokiej temperatury. Kodeks pracy nakłada jednak obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Obowiązujące przepisy wymagają także zapewnienia pracownikom bezpłatnych napojów:

• przy temperaturze powyżej 28°C w pomieszczeniach,
• przy temperaturze powyżej 25°C podczas pracy na otwartej przestrzeni.

Pracodawca może również skrócić czas pracy lub wprowadzić dodatkowe przerwy z zachowaniem prawa pracowników do wynagrodzenia.

W związku z kolejnymi falami upałów Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zwróciło się do Państwowej Inspekcji Pracy o wzmożone kontrole w zakładach pracy. Inspektorzy sprawdzają przede wszystkim dostęp do wody, organizację pracy podczas wysokich temperatur oraz warunki odpoczynku pracowników wykonujących obowiązki na zewnątrz.

Projekt rozporządzenia pozostaje na etapie prac rządowych. Aktualnie zakładany termin wejścia w życie nowych regulacji to 1 stycznia 2027 roku. Pracodawcy mają zyskać czas na przygotowanie się do nowych obowiązków, w tym dostosowanie miejsc pracy do wymagań dotyczących ochrony pracowników przed skutkami upałów.