Zmiany w alimentach 2026. Rząd przygotowuje nowe przepisy dotyczące wysokości świadczeń i szybszych postępowań

Zmiany w alimentach to jeden z elementów przygotowywanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości reformy prawa rodzinnego. Projekt zakłada m.in. wprowadzenie szybkiego nakazu alimentacyjnego, powiązanie wysokości alimentów z płacą minimalną oraz automatyczną waloryzację świadczeń. Celem zmian ma być uproszczenie procedur i szybsze zapewnienie dzieciom należnego wsparcia finansowego.

Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad pakietem zmian, który – według zapowiedzi resortu – został przygotowany na podstawie doświadczeń sędziów, psychologów, kuratorów sądowych oraz organizacji społecznych.

Reforma opiera się na trzech filarach:

• zapewnieniu dzieciom stabilnych warunków do rozwoju,
• wspieraniu porozumienia między rodzicami zamiast długotrwałych sporów,
• wzmocnieniu prawa dziecka do utrzymywania relacji z obojgiem rodziców przy jednoczesnej ocenie ich kompetencji wychowawczych.

Jedną z najważniejszych propozycji jest wprowadzenie tzw. podstawowych alimentów oraz elektronicznego postępowania w sprawach, w których obowiązek alimentacyjny nie został wcześniej ustalony wyrokiem sądu, ugodą ani aktem notarialnym.

Nowe rozwiązanie umożliwi złożenie pozwu przez internet. Rodzic będzie dołączał oświadczenia potwierdzające, że drugi rodzic nie uczestniczy w kosztach utrzymania dziecka. Po złożeniu kompletnego wniosku referendarz sądowy będzie mógł wydać nakaz alimentacyjny w ciągu 7 dni.

Osoba zobowiązana do płacenia alimentów będzie miała następnie 14 dni na wniesienie sprzeciwu od wydanego nakazu.

Projekt przewiduje również zmianę sposobu ustalania wysokości alimentów. Świadczenia mają zostać powiązane z wysokością płacy minimalnej, dzięki czemu będą automatycznie waloryzowane wraz ze wzrostem najniższego wynagrodzenia.

Jednocześnie wysokość alimentów nadal będzie mogła zostać zmieniona, jeśli nastąpi istotna zmiana sytuacji finansowej rodziców lub potrzeb dziecka.

Przygotowywane przepisy mają również doprecyzować moment zakończenia obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z propozycją Ministerstwa Sprawiedliwości obowiązek ten będzie wygasał z mocy prawa po ukończeniu przez dziecko 25. roku życia.

Wyjątek przewidziano dla osób posiadających orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności – w ich przypadku obowiązek alimentacyjny będzie mógł trwać dłużej.

Polskie przepisy nie określają minimalnej kwoty alimentów. O ich wysokości każdorazowo decyduje sąd, biorąc pod uwagę dwa podstawowe kryteria:

• usprawiedliwione potrzeby dziecka,
• możliwości zarobkowe i majątkowe rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów.

W praktyce coraz rzadziej zasądzane są świadczenia na poziomie 500–600 zł miesięcznie. Obecnie w wielu sprawach kwoty alimentów wynoszą około 1000–1500 zł na jedno dziecko, natomiast w dużych miastach mogą być jeszcze wyższe. Każda sprawa rozpatrywana jest jednak indywidualnie.

Rodzic może wystąpić o podwyższenie alimentów w każdym momencie, jeśli wykaże zmianę okoliczności. Powodem może być m.in. wzrost kosztów utrzymania dziecka, rozpoczęcie nauki, konieczność leczenia lub poprawa sytuacji finansowej drugiego rodzica.

Sąd bierze pod uwagę nie tylko rzeczywiste dochody zobowiązanego, ale również jego możliwości zarobkowe. Oznacza to, że celowe ograniczanie dochodów nie musi prowadzić do obniżenia alimentów.

Na obecnym etapie Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace nad projektem reformy prawa rodzinnego. Termin wejścia nowych przepisów w życie nie został jeszcze przedstawiony. Jeśli projekt zostanie przyjęty, zmiany mogą znacząco przyspieszyć postępowania alimentacyjne oraz wprowadzić bardziej przewidywalny sposób ustalania wysokości świadczeń.