Zmiany w systemie kaucyjnym. „Małpki” mogą zostać objęte kaucją

Ministerstwo Klimatu i Środowiska analizuje możliwość rozszerzenia systemu kaucyjnego o kolejne rodzaje opakowań. Jak zapowiedziała minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, decyzja w tej sprawie może zostać podjęta jesienią 2026 roku. Pod uwagę brane jest objęcie kaucją jednorazowych opakowań szklanych, w tym tzw. małpek.

Resort chce najpierw ocenić, jak obecnie funkcjonuje system oraz czy jest przygotowany na obsługę większej liczby zwracanych opakowań. Kluczowy ma być okres letni, kiedy sprzedaż napojów znacząco wzrasta, a wraz z nią liczba zwrotów.

Z danych przedstawionych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wynika, że między kwietniem a majem odnotowano wyraźny wzrost liczby zwracanych opakowań objętych kaucją. Coraz większą rolę odgrywają również butelkomaty, czyli automatyczne punkty przyjmowania opakowań.

Choć automaty stanowią około 20 proc. wszystkich punktów zwrotu, obsługują aż 80 proc. oddawanych butelek i puszek. Dlatego zarówno operatorzy systemu, jak i sieci handlowe inwestują w rozwój infrastruktury i zwiększają liczbę urządzeń dostępnych dla klientów.

Rozszerzenie systemu kaucyjnego nie będzie jednak prostą zmianą. Ministerstwo podkreśla, że wymaga ona przygotowania całego rynku – od producentów napojów, przez sklepy, aż po firmy zajmujące się recyklingiem i operatorów systemu.

Jeżeli obecne rozwiązania sprawdzą się w praktyce i potwierdzą swoją wydajność logistyczną, kolejnym krokiem mogą być zmiany legislacyjne obejmujące jednorazowe butelki szklane. To właśnie ten segment opakowań jest obecnie wskazywany jako priorytet do ewentualnego rozszerzenia systemu.

System kaucyjny funkcjonuje w Polsce od 1 października 2025 roku. Obecnie obejmuje plastikowe butelki na napoje o pojemności do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. W obu przypadkach kaucja wynosi 50 groszy.

Aby odzyskać wpłaconą kwotę, wystarczy oddać opakowanie oznaczone specjalnym symbolem kaucyjnym. Nie jest wymagane okazanie paragonu, jednak opakowanie musi być niezgniecione i posiadać czytelne oznaczenia.

Od 2026 roku system obejmuje także szklane butelki wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra. W ich przypadku kaucja wynosi 1 zł. Nadal poza systemem pozostają jednorazowe opakowania szklane, jednak to właśnie one mogą zostać objęte nowymi przepisami.

Jednym z głównych założeń systemu kaucyjnego jest zwiększenie poziomu selektywnej zbiórki opakowań po napojach. Polska musi osiągnąć unijne cele zakładające zebranie 77 proc. takich opakowań do 2028 roku oraz 90 proc. od 2029 roku.

Rozszerzenie systemu o kolejne rodzaje opakowań mogłoby pomóc w realizacji tych wymogów oraz ograniczyć ilość odpadów trafiających do środowiska. Ostateczne decyzje w tej sprawie mają zostać ogłoszone w drugiej połowie roku.