15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny

Jest to najstarsze święto maryjne w roku liturgicznym. W Konstantynopolu obchodzono je już w V wieku n.e. Kościół Wschodni nazywa je Zaśnięciem Najświętszej Marii Panny. Rzym celebruje je od VII wieku. W 1950 roku Papież Pius XII ogłosił dogmat o Wniebowzięciu.

W dawnej Polsce określano to święto jako święto Śmierci, Odpocznienia czy Zaśnienia. Łączyło się ono ze zwyczajem święcenia ziół polnych, nazbieranych przez dziewczęta dnia poprzedniego.

Święto to dawniej obchodzono jako Dzień Matki Bożej Dożynkowej.
Obrzędowość ludowa łączy ten dzień ze święceniem płodów rolnych i ziół, stąd inna nazwa tego święta – uroczystość Matki Boskiej Zielnej. Wnętrza kościołów ozdabia się wiankami z ziół i kwiatów, kompozycjami z warzyw, owoców i runa leśnego.

W  Krakowskiem święci się dwanaście roślin, wśród nich dziwacznie zwane włoski Najświętszej Panienki, obieżyświat, żabie skrzeki a i też lubczyk, wszelki zboża, len, konopie i miętę. Z poświęconych kłosów wykruszano ziarna do pierwszego siewu.
Poświęcone zioła wtykano w każdej chacie za siestrzan (gruba belka stropowa). Wedle staropolskiego obyczaju, zmarłym garstkę tych poświęconych ziół podkładano pod głowę.
Kobiety i dziewczyny przed świętem wiły „brogi” – duże wieńce, jako podziękowanie za zbiory.

Brogi pleciono z ostatnich kłosów zżynanych uroczyście na zakończenie żniw. Wieńce czasem były tak duże, że do kościoła zawożono je na drabiniastych wozach.
Wianki wito z czterech zbóż, stanowiących symbol życia, dostatku i plonów. Wplatano w nie „koszyczki Najświętszej Marii Panny”, czyli werbenę, „łzy Matki Boskiej” czyli groszek, „warkoczyki Najświętszej Panienki” – dziewannę, a także „pantofelki Matki Boskiej”.

Do najważniejszych święconych ziół należała bylica – „matka ziół”. W tradycji magi leczniczej jest ona zielem życia, czarna magia wykorzystywała ją jako truciznę, przynosząca szaleństwo i śmierć.

Brano ją za roślinę księżycową, jej spalenie miało odegnać zły los.

Mirt zaś symbolizował dziewictwo, młodość, płodność, szczęście i życie. Święty Hieronim uznawał mirt za symbol woni Chrystusa, Święty Grzegorz – za symbol cnoty, opanowania i współczucia wobec niedoli bliźniego. Hyzop wykorzystywano do rytualnego pokropienie, co miało oczyszczać z grzechów, stosowano go również jako lekarstwo w chorobach płuc.

Wrotycz wzmacniał siły i pomagał zachować zdrowie, ruta stanowiła amulet przeciw czarom, dziurawiec uchodził za święte ziele i lek uniwersalny. Wierzono, że wypędza złe duchy. Zwano go „dzwonkami Jana Chrzciciela”. Potrójny listek koniczyny symbolizował Trójcę Świętą. Druidzi (starożytni kapłani celtyccy) uważali ją za świętą roślinę czarodziejską.
Dziewanna była rośliną poświęconą starosłowiańskiej bogini dziewic, Dziewannie, uosabiającej władzę ducha nad ciałem. Barwinek zwano „fiołkiem czarownika”, mak symbolizował noc, zapomnienie, sen i ciszę.

Dzień Matki Bożej Zielnej był dniem wielkich dziękczynnych pielgrzymek. Najczęściej udawano się do Częstochowy i Kalwarii Zebrzydowskiej. Dawniej święto Wniebowzięcia poprzedzało święcenie w dniu świętego Wawrzyńca – 10 sierpnia – masła i miodu, które dawano do skosztowania wszystkim domownikom. Miało to chronić pszczoły przed wszelkimi szkodnikami.
Po uroczystych mszach w dzień Wniebowzięcia następowały dożynki, które zazwyczaj organizował dziedzic lub co bogatsi gospodarze. Zbierano się przy stołach w ogrodzie, tańczono na klepisku w stodole.

Jaworznianie, jak każe tradycja, udają się na pielgrzymki do Częstochowy. W tym roku ta z Kolegiaty św. Wojciecha i św. Katarzyny potrwa osiem dni.
Jaworznianie tradycyjnie również w święto Matki Boskiej Zielnej zaniosą do kościołów wianki z owoców, ziół – mięty, rumianku, polnych kwiatów i kwiatów ogrodowych – mieczyków, gazani, bukszpanu, całość ozdabiają gałązki zbóż.


e.bigas

UWAGA: Archiwum dyskusji na forum znajdziesz tutaj.