Blog: Z elektromobilnością w Jaworznie słabo

Trend elektromobilności miał być motorem napędowym miejskiej gospodarki. I przez chwilę rzeczywiście wyglądało to obiecująco. Dzięki funduszom unijnym flota autobusów w Jaworznie w ekspresowym tempie zmieniła się na elektryczną. Tyle że wszyscy wiemy, iż bez dofinansowania byłoby to po prostu niemożliwe – autobusy są drogie w zakupie i wcale nietanie w utrzymaniu.

Do tego dochodziły wielkie zapowiedzi: autonomiczne autobusy, które „już za chwilę” miały wozić pasażerów bez kierowców. Ile to już lat temu? Lista wizji była zresztą dłuższa – hyperloop, futurystyczne koncepcje transportowe i inne teorie rodem z prezentacji powerpointowych. Dziś większość z nich można śmiało zaliczyć do kategorii: „poszło w piach”.
Pamiętacie jeszcze odważne plany dotyczące centrum Jaworzna? Konsultacje, ankiety, z których wynikało, że centrum domaga się zmian. Problem w tym, że niewielu mieszkańców rozumiało, dlaczego w tych wizjach pojawia się pomysł zasypania przejścia podziemnego czy wyłączenia z ruchu samochodowego praktycznie całego śródmieścia. Miało być „tylko dla autobusów”. Do tego centrum integracji transportu: rowery elektryczne, parking przed halą jako węzeł przesiadkowy, szybki dojazd do dworca i dalej – Katowice, Kraków, Europa.
Piękna bajka. Nawet częściowo zrealizowana. Tyle że – umówmy się – do dziś mało funkcjonalna. Kolej zdążyła wyremontować trasę do Krakowa do Katowic – prace są na finiszu, a teren przed dworcem w Szczakowej wciąż nie ruszył z kopyta.

No, ale przejdźmy do centrum miasta. Parking przed halą – trzeba to uczciwie przyznać – z góry wygląda imponująco. Architektonicznie robi wrażenie. Funkcjonalnie? Tu entuzjazm gwałtownie opada. Trudno mówić o tym, by ta inwestycja tchnęła życie w tę część miasta. Od początku mówiło się o dziwnej logice wejść i wyjść, ciasnych wjazdach i kuriozalnej koncepcji „strefy odpoczynku” na dachu, która najbardziej ożyła wtedy, gdy wjechały tam prototypy Izery na sesję zdjęciową. Trzeba więc wspomnieć o zablokowaniu ogromnego potencjału przestrzeni przed halą MCKiS. Szerokie na kilkanaście metrów schody prowadzą dziś do martwego zakamarka – miejsca, które mogłoby być miejskim salonem, a jest ukrytym skwerem bez funkcji i bez ludzi.

Wracając do elektromobilności: większość tych pomysłów już się po prostu przestarzała. Na tyle stara, że kończą się okresy trwałości projektów. I co dalej? Do rowerów elektrycznych miasto musi dopłacać grube miliony. Użytkownicy płacą dziś więcej za długoterminowy wynajem wysłużonych rowerów niż kiedyś za nowe. A na parkingu przed halą… wyłączono ładowarki do samochodów elektrycznych.
Oficjalne tłumaczenie? Konflikty między użytkownikami, bo ładowarki były oblegane i działały non stop. Co ciekawe, policja nie odnotowała żadnych zgłoszeń dotyczących awantur czy zniszczeń, a MZDiM powołuje się na bliżej nieokreślone skargi telefoniczne. Logika podpowiadałaby coś prostego: skoro jest popyt, to znaczy, że ładowarek jest za mało – dołóżmy kolejne. Ale nie. Lepiej je wyłączyć. Na złość mamusi odmrozić sobie uszy.

Gdzie więc dziś jesteśmy? Czy na białym koniu, wraz z wiosną, wjedzie projekt Izera i sen o elektromobilności nagle odżyje? A może najwyższy czas od nowa porozmawiać o rozwoju i użyteczności centrum Jaworzna – tak, aby naprawdę tętniło życiem, a nie było zbiorem martwych projektów i nietrafionych wizji?
Żyjemy w dynamicznych czasach. Strategie rozwoju nie mogą być pisane raz na dekadę i odkładane do szuflady. Trzeba je aktualizować, weryfikować i korygować kurs. Kierunek może i pozostaje słuszny – ale droga do jego osiągnięcia najwyraźniej powinna się zmienić.
Franciszek Matysik