Mąż alkoholik - co robić i gdzie szukać pomocy?

Alkoholizm (i uzależnienia w ogóle) to ogromny problem w dzisiejszym świecie. Dotyka ludzi w każdym wieku, każdej płci i o każdym statusie społecznym. Niestety, w naszym kraju jest często diagnozowany zbyt późno lub wcale, gdyż tzw. picie ryzykowne i szkodliwe są u nas do pewnego stopnia niestety znormalizowane. To w konsekwencji często prowadzi do patologii w rodzinach i sprowadza wiele nieszczęść na małżonków oraz dzieci. Jak wcześnie rozpoznać, że nasi bliscy, rodzice, żona albo mąż to alkoholik - co robić i gdzie szukać pomocy?

Czym jest alkoholizm?

Alkoholizm to pojęcie, które może mieć wiele znaczeń. Najczęściej jednak utożsamiamy go z chorobą alkoholową, uzależnieniem od alkoholu etylowego, utratą kontroli nad piciem alkoholu. Osoba uzależniona nie musi spełniać filmowego stereotypu osoby agresywnej, przemocowej, bezrobotnej. Mogą być to tzw. alkoholicy wysokofunkcjonujący, którymi często są nawet ludzie na wysokich stanowiskach - lekarze, prawnicy, politycy.

Nie znaczy to jednak, że ich zachowanie jest nieszkodliwe dla nich i ich bliskich. Stale pijany mąż alkoholik to dezorganizacja życia rodziny, zły wzór dla dzieci, ale także zagrożenie dla niego samego. Alkohol wszak szkodzi - zwłaszcza pity w dużych ilościach. Prowadzi do szeregu groźnych chorób, takich jak nadciśnienie, otyłość, choroby serca, a nawet nowotwory. Co więcej, choroba alkoholowa często jest przeszkodą w zakwalifikowaniu do przeszczepu, na przykład gdy wystąpi poalkoholowa marskość wątroby. Jest to więc choroba potencjalnie śmiertelna, ważne jest zatem, nawet przymusowe, leczenie alkoholika.

Objawy alkoholizmu

Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD, aby klinicznie zdiagnozować alkoholizm muszą wystąpić łącznie co najmniej trzy z poniższych sześciu objawów:

silna potrzeba picia (głód alkoholu),
upośledzona zdolność kontrolowania picia (trudności w powstrzymywaniu się lub zakończeniu picia)
objawy zespołu abstynencyjnego i picie w celu ich złagodzenia (czyli potocznie kac i tzw. klin)
wzrost tolerancji na alkohol
zaniedbywanie przyjemności i zainteresowań ze względu na picie
kontynuowanie picia pomimo wiedzy o jego szkodliwości

Dodatkowo, aby lekarz psychiatra mógł stwierdzić uzależnienie od alkoholu, objawy te muszą utrzymywać się albo co najmniej przez miesiąc, albo krócej, lecz w sposób powtarzający się na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy. Po diagnozę należy udać się do lekarza psychiatry. W chwili powstawania artykułu do lekarza o tej specjalizacji nie jest wymagane skierowanie.

Zanim pacjent przejdzie w zdiagnozowany i możliwy do ewentualnego przymusowego leczenia alkoholizm, poprzedzają go fazy. W fazie wstępnej osoba pije "normalnie", jednak zaczyna dostrzegać, w jego opinii, pozytywne aspekty działania alkoholu - odczuwa przyjemność, beztroskę, które pojawiają się u niego w większym natężeniu niż u przeciętnego użytkownika alkoholu. Często już tutaj pojawia się wzrost tolerancji. Następnie jest etap zwiastunowy, gdzie pojawia się "urywanie filmu" - luki w pamięci. W tym czasie ludzie często zaczynają ukrywać się z piciem. Krytyczna faza zaczyna się gdy osoba traci kontrolę - pojawia się głód alkoholowy, zaniedbywanie rodziny, pracy, koncentracja uwagi wokół picia. Często obniżeniu ulega także popęd seksualny. Ostatnia faza jest chroniczna, kiedy pacjent wpada w "ciągi" picia, ma zaburzoną moralność, myśli nielogicznie, a w skrajnych przypadkach mogą pojawiać się nawet epizody psychotyczne. Niestety często w przypadku tak bardzo zaawansowanej choroby możliwe jest jedynie przymusowe leczenie alkoholika.

Jak żyć z alkoholikiem?

Niestety alkoholizm to choroba przewlekła, której częstotliwość nawrotów szacuje się nawet na około 70%. Alkoholik jest zagrożeniem dla siebie i dla swojej najbliższej społeczności, dlatego nie powinniśmy się na to godzić i uczyć z tym żyć. Należy dążyć do rozwiązania problemu i poddania alkoholika leczeniu. Co można więc zrobić i gdzie szukać pomocy?

Z pomocą mogą przyjść różne ośrodki terapii, np. https://dezyderata.com/. Niestety zazwyczaj poddanie się leczeniu w ośrodku terapeutycznym lub przyszpitalnych ośrodkach leczenia uzależnień wymaga zgody pacjenta, której często nie ma. Nie zdaje sobie on sprawy z powagi problemu, a często, że taki w ogóle ma. Wówczas pomoc takiej osobie jest znacznie trudniejsza. Istnieją organizacje zajmujące się prowadzeniem darmowych konsultacjach dla rodzin alkoholików, pomagających namówić alkoholika do leczenia. W wielu miastach funkcjonują chociażby telefony zaufania dla osób uzależnionych i ich rodzin, a także różnorodne programy społeczne, jak np. STOPuzależnieniom w Warszawie. Często ośrodki leczenia uzależnień oferują bezpłatne konsultacje terapeutyczne w wyznaczonych dniach i godzinach. Warto skorzystać z takich usług, gdyż niejednokrotnie udaje się dzięki nim przekonać pacjenta do leczenia.

Niestety bywa czasem tak, że nie jesteśmy w stanie dotrzeć do uzależnionej od etanolu osoby i nakłonić jej do poddania się dobrowolnemu leczeniu. Na szczęście istnieją metody na przymusowe leczenie alkoholika.

Mąż alkoholik może zostać skierowany na przymusowe leczenie odwykowe na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Aby tak się stało biegły musi potwierdzić, że osoba w związku ze swoim nadużywaniem alkoholu:

powoduje rozkład życia rodzinnego,
demoralizuje nieletnich,
uchyla się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny
systematycznie zakłóca spokój lub porządek publiczny.

Przymusowe leczenie może trwać maksymalnie dwa lata od momentu uprawomocnienia orzeczenia. Po tym czasie może zostać wydane ponowne, jednak dopiero po upływie co najmniej trzech miesięcy od poprzedniego leczenia. W celu doprowadzenia do takiej sytuacji należy zwrócić się do Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych właściwej według miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, której postępowanie dotyczy.

Niestety - w przypadku wysokofunkcjonujących alkoholików nie zawsze spełnione będą powyższe warunki. Wówczas pozostaje liczyć na skuteczność wspomnianych wyżej organizacji zajmujących się prowadzeniem darmowych konsultacjach dla rodzin alkoholików, pomagających namówić alkoholika do leczenia.

Współuzależnienie - co warto o nim wiedzieć?

Niestety - czasami nawet najbliżsi nie zdają sobie sprawy, że ich mąż to alkoholik. W innych przypadkach mają tego świadomość, jednak nie mają woli lub siły podjąć działania mającego na celu zmienić taką sytuację. Najczęściej są to osoby współuzależnione.

Osoby takie, przez wieloletnie życie z osobą uzależnioną, wytworzyły pewne patologiczne sposoby radzenia sobie z tą sytuacją. Można powiedzieć, że się do niej przystosowały. Kiedy mąż alkoholik, przykładowo, zaniedbuje swoje obowiązki domowe, przejmuje je po nim żona. Staje się ona bardziej kontrolująca, ma poczucie nadmiernej odpowiedzialności. Przez wyręczanie alkoholika niejako daje mu ciche przyzwolenie na jego niewłaściwe zachowania i w efekcie doprowadza, choć rzecz jasna nieświadomie i niecelowo, do dalszego rozwoju choroby alkoholowej.

Ciężko za to winić osoby współuzależnione - kieruje nimi potrzeba utrzymania równowagi w swojej rodzinie, gdzie często mają pod opieką dzieci. Warto jednak być świadomym istnienia takich mechanizmów, żeby być w stanie szybko zareagować i także samemu poddać się terapii. Te bowiem prowadzone są nie tylko dla alkoholików, ale także właśnie dla osób współuzależnionych.

Jeżeli podejrzewasz alkoholizm u siebie lub u swoich bliskich, skontaktuj się z ośrodkiem leczenia uzależnień. Profesjonaliści pracujący tam udzielą wszelkich potrzebnych informacji i wskażą drogę do zdrowia.