Instalacje elektryczne w nowym obiekcie – jak przygotować inwestycję?

Budowa hali produkcyjnej, magazynu lub biurowca to inwestycja, w której instalacje elektryczne i teletechniczne decydują o tym, czy obiekt da się bezpiecznie i zgodnie z prawem oddać do użytku. Inwestorzy często traktują je jako jeden z ostatnich punktów na liście, a w praktyce zakres instalacji wpływa na projekt, harmonogram i koszty od pierwszego etapu. Poniżej przedstawiamy cały ten proces: od analizy potrzeb, przez wymagane instalacje, po odbiory i zgłoszenie obiektu do Państwowej Straży Pożarnej.

Punktem wyjścia jest funkcja obiektu. Inaczej projektuje się halę produkcyjną z maszynami o dużym poborze mocy, inaczej magazyn wysokiego składowania, a inaczej część biurową. Już na etapie koncepcji warto określić wstępny bilans mocy, potrzeby w zakresie IT oraz wymagania dotyczące systemów bezpieczeństwa. Na tej podstawie występuje się do operatora sieci (np. Tauron, PGE, Energa) o warunki techniczne przyłączenia – dokument, bez którego nie da się rzetelnie zaprojektować zasilania.

Na tym etapie zdecydowanie warto skorzystać z wiedzy doświadczonego wykonawcy. Doświadczona firma oferująca instalacje elektryczne w Jaworznie i w regionie podpowie realny zakres prac i pomoże uniknąć kosztownych korekt w trakcie budowy. Równolegle należy sprawdzić stan formalny działki, a więc zapisy miejscowego planu zagospodarowania lub warunki zabudowy, ewentualną decyzję środowiskową oraz badania geotechniczne. Im wcześniej te elementy trafią na biurko projektanta, tym mniej zmian pojawi się później.

Zakres instalacji elektrycznych w obiekcie komercyjnym obejmuje kilka wyraźnie oddzielonych obszarów:

• przyłącze i zasilanie obiektu – przyłącze niskiego lub średniego napięcia, w razie potrzeby stacja transformatorowa, rozdzielnice główne i linie zasilające poszczególne strefy (produkcja, magazyn, biura);
• rozdział energii i instalacja „siły” – rozdzielnice obiektowe oraz obwody trójfazowe dla maszyn, linii technologicznych, urządzeń HVAC czy dźwigów, dobrane zgodnie z bilansem mocy;
• oświetlenie ogólne i awaryjne – oświetlenie robocze hal i stref składowania oraz oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne dróg ewakuacji, zgodne z przepisami ppoż.;
• gniazda i obwody dedykowane – osobne obwody dla IT, serwerowni i urządzeń biurowych, z zabezpieczeniami różnicowoprądowymi;
• uziemienie i połączenia wyrównawcze – główna szyna wyrównawcza oraz połączenia konstrukcji i instalacji metalowych wg serii norm PN-HD 60364;
• instalacja odgromowa i przeciwprzepięciowa – zewnętrzna ochrona piorunochronna oraz ochronniki przepięć chroniące urządzenia elektryczne i teletechniczne.

Podstawą technicznych rozwiązań są krajowe odpowiedniki norm europejskich: seria PN-HD 60364 dla instalacji niskiego napięcia oraz PN-EN 61439 dla rozdzielnic.

Druga warstwa to teletechnika, która spina komunikację, sieć IT i bezpieczeństwo obiektu. W praktyce inwestor planuje:

• sieć teleinformatyczną (LAN) – okablowanie strukturalne miedziane i światłowodowe, szafy dystrybucyjne, punkt dystrybucyjny w serwerowni oraz gniazda w biurach i strefach przemysłowych;
• telefonię i VoIP – realizowaną w ramach okablowania strukturalnego;
• systemy bezpieczeństwa – monitoring wizyjny CCTV, system alarmowy SSWiN, kontrolę dostępu i rejestrację czasu pracy, zintegrowane z siecią IT;
• systemy pożarowe – system sygnalizacji pożaru (SSP) z czujkami i centralą, powiązany z dźwiękowym systemem ostrzegawczym (DSO) oraz sterowaniem urządzeniami przeciwpożarowymi;
• teletechnikę dla automatyki i BMS – okablowanie i punkty dla automatyki budynkowej, sterowania HVAC, oświetleniem i technologią magazynową.

W magazynach wysokiego składowania dochodzą rozwiązania specjalne, takie jak przemysłowe Wi-Fi czy infrastruktura dla pojazdów AGV. Dobrze poprowadzona koordynacja między branżą elektryczną a teletechniczną na etapie projektu pozwala uniknąć kolizji tras kablowych i powtórnego kucia ścian po fakcie.

Proces inwestycyjny obiektu komercyjnego ma powtarzalny schemat. Poniżej skrót z naciskiem na elektrykę i teletechnikę:

Wybór wykonawcy to moment, w którym inwestor realnie wpływa na jakość i bezpieczeństwo eksploatacji. Dla większych obiektów uprawnienia „ograniczone” nie wystarczą – potrzebny jest podmiot z pełnymi uprawnieniami budowlanymi w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych oraz elektroenergetycznych, obejmującymi projektowanie i kierowanie robotami. Personel montujący i odbierający instalacje musi mieć aktualne świadectwa kwalifikacyjne SEP (co najmniej grupa G1) i praktykę w pomiarach bezpieczeństwa.

Przy systemach SSP i DSO warto sprawdzić znajomość norm serii PN-EN 54, doświadczenie z urządzeniami posiadającymi certyfikaty zgodności oraz współpracę z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Dobrym sygnałem jest oferta obejmująca także serwis i możliwość rozbudowy systemu. Przed podpisaniem umowy poproś o referencje z co najmniej trzech podobnych realizacji i o certyfikaty urządzeń, które wykonawca zamierza zastosować.

Przed zgłoszeniem zakończenia budowy i wnioskiem o pozwolenie na użytkowanie trzeba skompletować dokumentację. Po stronie elektrycznej Prawo budowlane (art. 57 ust. 1 pkt 4) wymaga dołączenia protokołów badań i sprawdzenia instalacji. W praktyce przygotowuje się protokół z pomiarów odbiorczych (rezystancja izolacji, zabezpieczenia różnicowoprądowe, impedancja pętli zwarcia, skuteczność uziemienia, ciągłość przewodów ochronnych) wraz z orzeczeniem o przydatności instalacji do eksploatacji. Dokument sporządza osoba z ważnym świadectwem kwalifikacyjnym SEP lub odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi.

Inwestor, który ubiega się o pozwolenie na użytkowanie, ma obowiązek zawiadomić Państwową Straż Pożarną o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania. PSP w ramach czynności kontrolno-rozpoznawczych sprawdza dokumentację projektową i powykonawczą oraz protokoły prób i badań urządzeń przeciwpożarowych: SSP, DSO, instalacji hydrantowej, urządzeń oddymiania, oświetlenia ewakuacyjnego i przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Urządzenia ppoż. muszą być wykonane według projektu uzgodnionego z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia do użytkowania są próby i badania potwierdzające ich prawidłowe działanie.

Do tego dochodzą oświadczenia kierownika budowy i kierowników robót branżowych o zgodności obiektu z projektem oraz aprobaty techniczne, certyfikaty zgodności i klasyfikacje ogniowe zastosowanych materiałów i urządzeń. Warto pamiętać też o obowiązku okresowych kontroli instalacji elektrycznych i odgromowych – zgodnie z art. 62 Prawa budowlanego co najmniej raz na pięć lat.

Instalacje elektryczne i teletechniczne najtaniej zaplanować na początku, a najdrożej poprawiać w trakcie budowy. Wczesny bilans mocy, dobrze opisane warunki przyłączenia oraz wykonawca z udokumentowanymi uprawnieniami i referencjami ograniczają ryzyko opóźnień przy odbiorach. Kompletna dokumentacja powykonawcza i protokoły pomiarów to dokumenty, które realnie decydują o terminie uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Kompleksową realizację instalacji elektrycznych i teletechnicznych w obiektach komercyjnych i przemysłowych na terenie całej Polski prowadzi firma ELINTEH - projekt, montaż, pomiary i serwis systemów bezpieczeństwa w ramach jednego wykonawcy.