System kaucyjny wchodzi w nową fazę. Co faktycznie zmieni się w sklepach w 2026 roku?

Od początku 2026 roku system kaucyjny w Polsce przestaje być rozwiązaniem wdrażanym „na próbę”, a zaczyna realnie wpływać na codzienne zakupy. Zakończenie okresu przejściowego dla producentów oznacza, że na sklepowych półkach stopniowo będzie przybywać napojów w opakowaniach objętych kaucją. Zmiana nie ma charakteru rewolucyjnego, ale jej skala stanie się wyraźnie bardziej zauważalna.

System kaucyjny formalnie działa od października 2025 roku, jednak przez pierwsze miesiące funkcjonował w ograniczonym zakresie. Producenci mogli jeszcze wprowadzać do obrotu napoje w starych opakowaniach, pozbawionych oznaczenia kaucji. Ten etap właśnie się zakończył. Od 1 stycznia 2026 roku firmy, które przystąpiły do systemu, mogą wprowadzać nowe partie napojów wyłącznie w opakowaniach kaucyjnych, choć wcześniejsze zapasy nadal mogą być sprzedawane do ich wyczerpania.

Dla konsumentów oznacza to przede wszystkim jedno: coraz częściej przy kasie do ceny napoju doliczana będzie kaucja. Jej wysokość pozostaje bez zmian – 50 groszy za plastikowe butelki jednorazowe do 3 litrów i metalowe puszki do 1 litra oraz 1 zł za szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Kluczowe jest przy tym oznaczenie – system obejmuje wyłącznie opakowania ze znakiem kaucji.

Pierwsze dane pokazują, że system dopiero się rozpędza. Jesienią 2025 roku do obrotu trafiły dziesiątki milionów opakowań z oznaczeniem kaucji, a klienci zaczęli je zwracać, odzyskując wpłacone środki. Administracja publiczna zapowiada, że w pierwszych miesiącach 2026 roku tempo wprowadzania opakowań kaucyjnych wyraźnie wzrośnie, co ma być naturalnym efektem zakończenia okresu przejściowego.

Z punktu widzenia klientów zasady zwrotu pozostają niezmienne. Opakowania nie powinny być zgniatane, muszą mieć czytelny kod kreskowy i oznaczenie kaucji, a plastikowe butelki należy oddawać z nakrętką. Kaucję można odebrać w gotówce, na kartę lub w formie bonu z automatu, który – zgodnie z przepisami – musi zostać zrealizowany w kasie sklepu bez obowiązku dokonywania zakupów.

Nowy etap systemu kaucyjnego wpisuje się w szerszy kontekst unijnych wymogów dotyczących recyklingu. Do 2029 roku poziom selektywnej zbiórki opakowań po napojach ma wzrosnąć do 90 proc. Resort klimatu przekonuje, że to właśnie system kaucyjny ma umożliwić osiągnięcie tego celu – znacznie skuteczniej niż dotychczasowy model oparty głównie na segregacji odpadów komunalnych.