Znamię nie zawsze jest groźne, ale zawsze warto je obserwować. Kiedy zgłosić się do dermatologa?

Znamiona barwnikowe, czyli popularne pieprzyki, ma na skórze prawie każdy dorosły człowiek i w większości przypadków są one niegroźne. Problem pojawia się wtedy, gdy znamię zaczyna się zmieniać – rośnie, zmienia kolor lub kształt, albo zaczyna dawać dodatkowe objawy. Regularna obserwacja własnej skóry pozwala zauważyć takie zmiany wcześnie, na etapie, gdy ewentualna dalsza diagnostyka i leczenie są najprostsze.

Znamiona barwnikowe powstają w wyniku nagromadzenia melanocytów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję barwnika skóry. Mogą być obecne od urodzenia albo pojawiać się w dzieciństwie i okresie dorastania, a ich liczba i wygląd bywają bardzo indywidualne. Typowe znamię ma regularny kształt, jednolity kolor i niewielkie rozmiary, a jego wygląd pozostaje stabilny przez lata.

Znaczenie ma nie tyle sama obecność znamion, co ich zachowanie w czasie. Zmiana wielkości, koloru lub struktury znamienia, a także pojawienie się nowych zmian barwnikowych w wieku dorosłym, są sygnałem, że warto pokazać taką zmianę lekarzowi. Regularna, comiesięczna obserwacja skóry w dobrze oświetlonym pomieszczeniu pomaga w porę zauważyć takie odstępstwa od typowego wyglądu znamienia.

Podczas oceny znamion pomocna jest zasada ABCDE, która pozwala w prosty sposób usystematyzować obserwację i zwrócić uwagę na cechy mogące świadczyć o nieprawidłowym charakterze zmiany. Nie oznacza to, że każde znamię spełniające jeden z tych warunków jest zmianą złośliwą, ale każde takie znamię warto skonsultować z lekarzem.

• A (asymmetry) – asymetria: znamię ma nieregularny kształt, jedna jego część różni się od drugiej;

• B (border) – brzegi: obrys znamienia jest poszarpany, nierówny lub ma niewyraźne granice;

  Reklama

• C (color) – kolor: znamię ma niejednolitą barwę lub zawiera kilka odcieni w jednej zmianie;

• D (diameter) – duży rozmiar: średnica znamienia przekracza kilka milimetrów, orientacyjnie wielkość gumki na ołówku;

• E (evolving) – ewolucja: znamię zmienia się w czasie, tj. rośnie, zmienia kolor lub kształt.

Warto pamiętać, że zasada ABCDE dotyczy przede wszystkim zmian barwnikowych. Osobnym sygnałem ostrzegawczym są objawy takie jak swędzenie, krwawienie, pękanie znamienia lub obecność rany, która nie chce się zagoić – niezależnie od tego, czy zmiana spełnia którekolwiek z kryteriów ABCDE.

Do dermatologa warto się zgłosić zawsze, gdy zauważy się nowe znamię pojawiające się w wieku dorosłym lub zmianę w wyglądzie znamienia, które wcześniej pozostawało stabilne. Konsultacji wymaga też każda zmiana skórna, która swędzi, krwawi, pęka lub tworzy owrzodzenie niegojące się przez dłuższy czas. Osoby z dużą liczbą znamion, jasną karnacją lub historią nowotworów skóry w rodzinie mogą rozważyć regularne, okresowe kontrole dermatologiczne nawet przy braku niepokojących zmian.

Podczas wizyty lekarz ocenia znamiona wizualnie, a w razie potrzeby wykorzystuje dermatoskop, który pozwala obejrzeć strukturę zmiany w większym powiększeniu. Jeśli znamię wzbudza wątpliwości, może zostać skierowane do usunięcia i badania histopatologicznego, co pozwala ostatecznie ustalić jego charakter. Więcej informacji o zakresie takich konsultacji można znaleźć na stronie dermatologia Łódź.