Jaworzno: Miliony złotych zaległości podatkowych. Kto i ile jest winien miastu?

Ponad 3 miliony złotych. Tyle wynoszą łączne zaległości podatkowe wobec miasta (stan na grudzień 2025 roku). Największą część stanowi podatek od nieruchomości. Choć kwoty są znaczące, dane z ostatnich lat pokazują, że skala zadłużenia nie rośnie gwałtownie.

Na koniec grudnia 2025 roku zaległości z tytułu podatku od nieruchomości wyniosły ok. 2,8 mln złotych. Dodatkowo około 418 tys. zł to nieuregulowane należności w podatku od środków transportowych. Łącznie daje to ponad 3,19 mln zł zaległości wobec miejskiego budżetu.

W 2026 r. miasto przeznacza na przykład około 21,8 mln zł na inwestycje w placówkach oświatowych. Kwota 3 mln zł to zatem około 14 proc. rocznych inwestycji w szkoły. Możemy to także porównać do puli przeznaczonej na Jaworznicki Budżet Obywatelski. W obecnym naborze będzie można zrealizować projekty na łączną kwotę około 4,8 mln złotych, zatem zaległości podatkowe to ponad 60 proc. tej kwoty. Patrząc ogólnie na budżet miasta to niewielka część wielkich inwestycji, ale w skali lokalnej to już się robi kwota pozwalająca na realne zmiany.

Zestawienie z poprzednich lat pokazuje, że sytuacja nie ulega gwałtownemu pogorszeniu. W przypadku podatku od nieruchomości najwyższe zaległości odnotowano w 2022 roku – ponad 3,57 mln zł. W kolejnych roku kwota spadła ok. 2,8, a w 2024 roku było to ok. 2,7 mln zł.
Podobny trend widać w podatku od środków transportowych. Za 2022 rok było to ok. 520 tys. złotych, potem nastąpił wzrost do kwoty ponad 628 tys. zł, a w 2024 roku zaległości spadły do około 447 tys. zł. Obecny poziom jest więc niższy niż dwa lata temu.

Urzędnicy wskazują, że przy rosnących kwotach wymierzanych podatków oznacza to w praktyce względny spadek zadłużenia.

Zaległości podatkowe nie są problemem marginalnym. Obecnie z płatnościami zalega ponad 1700 podatników w podatku od nieruchomości oraz 60 w podatku od środków transportowych (dane z kwietnia – przyp. red.).

W przypadku podatku od nieruchomości większość zaległości przypada na osoby fizyczne i jest to 56,41 proc. dłużników. Z kolei osoby prawne odpowiadają za 43,59 proc. długu. W podatku od środków transportowych dominują osoby fizyczne, a tylko 10,78 proc. zaległości należy do firm.

W statystykach urzędu pojawia się podział na osoby fizyczne i osoby prawne. Osoby fizyczne to po prostu mieszkańcy – każdy człowiek jako podatnik. Do tej kategorii zaliczają się także przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. Taka działalność nie ma osobowości prawnej, a właściciel odpowiada za zobowiązania jako osoba prywatna.

Osoby prawne to natomiast odrębne podmioty, które mają własną osobowość prawną. Oznacza to, że działają niezależnie od konkretnych osób – mogą posiadać majątek, zawierać umowy i samodzielnie odpowiadać za swoje zobowiązania. Do tej grupy należą m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, spółdzielnie, fundacje czy stowarzyszenia.

Miasto podejmuje działania windykacyjne etapami. Najpierw stosowane są łagodniejsze formy kontaktu; przypomnienia telefoniczne czy wiadomości SMS. Jeśli to nie przynosi efektu, do dłużnika trafia formalne upomnienie.

Jeśli to okaże się bezskuteczne, to „wystawiany jest tytuł wykonawczy, który następnie trafia do organu egzekucyjnego”. W jej ramach możliwe jest m.in. „zajęcie rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości czy wierzytelności. W niektórych przypadkach stosowany jest także wpis hipoteki przymusowej lub sprzedaż majątku w drodze licytacji”.

Jak podkreślają urzędnicy, każda sprawa ma inny przebieg. Czasem należności udaje się odzyskać szybko, np. po zajęciu konta bankowego. W innych postępowanie trwa miesiącami lub nawet latami.

Zdarza się również, że dłużnik „nie posiada majątku podlegającego egzekucji albo znajduje się w trakcie restrukturyzacji zadłużenia, albo podatnik umiera”. W takich sytuacjach należności są zabezpieczane, np. poprzez wpis hipoteki, a ich spłata następuje dopiero przy sprzedaży nieruchomości.

Według urzędu przedstawione dane nie wskazują na wzrost zaległości. Zarówno w podatku od nieruchomości, jak i od środków transportowych ich poziom w ostatnich latach pozostaje zbliżony. Jak czytamy w odpowiedzi nadesłanej z UM w Jaworznie, w praktyce, przy zmieniających się stawkach, może to oznaczać, że realna skala problemu stopniowo maleje. Jednocześnie liczba dłużników pokazuje, że zaległości podatkowe wciąż dotyczą znaczącej grupy mieszkańców i przedsiębiorców.