Społeczność żydowska w przedwojennym Jaworznie

Kolejny wykład z cyklu „Z Historią na Ty” odnosił się do naszych przedwojennych sąsiadów. Wojna zniszczyła ich życie. Przeżyli tylko ci co w porę wyjechali. 
Zostały ich kamienice i wspomnienia. W dzieciństwie słyszałam od dziadka o żydowskich sklepach, o strasznej tragedii, kiedy spędzono Żydów na plac Małego Rynku i tam czekali na transport do Oświęcimia.

Wykład w muzeum przygotowała Pani Kustosz Barbara Stanek. Któż by inny. Ma wiedzę ogromną przecież od wielu lat zajmuje się tym tematem. Wracam nie raz do jej artykułów - pisała wtedy pod panieńskim nazwiskiem Barbara Legutko. Wciąż drąży tematy żydowskiej historii Jaworzna, prowadzi badania archiwalne, przygotowuje wykłady. Niedawno mówiła o rabinach w Jaworznie.

W środę późnym popołudniem opowiadała Pani Kustosz o nieznanym nam Jaworznie. Wybraliśmy się w podroż do przeszłości. Patrząc na współczesne fotografie dowiadywaliśmy się czyja była kamienica, jaki sklep się w niej mieścił, jak nazywał się żydowski sklepikarz i czym handlował. Pokazywała rodziny żydowskie, snuła opowieść o ich życiu w naszym miecie, było to przecież też ich miasto.
Ulica po ulicy sklep za sklepem, nazwiska, fotografie, sagi żydowskich rodzin o tym słuchaliśmy. W czasie interesującego wykładu zadawaliśmy pytania.

Temat wzbudził tak duże zainteresowanie, że wiele osób zostało po prelakcji i czekało na indywidualne rozmowy z kustosz Barbarą Stanek. Żywe są wspomnienia o naszych żydowskich sąsiadach. 
Dziękujemy Pani Kustosz.

***

Już wychodziłam z muzeum, kiedy starsza Pani zadała mi pytanie: „A gdzie ja mogę o tym przeczytać ? Nigdzie - odpowiedziałam. I uzmysłowiłam sobie, że wieloletnie badania archiwalne, zbieranie materiałów o Żydach w Jaworznie, temat dawno zgłębiany, zbadany, opracowany przez Panią kustosz nie doczekał się książki. To zaniedbanie trzeba naprawić. 
Książka jest konieczna. Pokazać społeczność żydowską Jaworzna w pejzażu Polski. Ocalmy to co na zawsze utracone.

Barbara Sikora