Czym jest Dyrektywa ATEX? Najważniejsze założenia!

ATEX (od fr. Atmosphères Explosibles) w tłumaczeniu “atmosfera wybuchowa” jest to dyrektywa Unii Europejskiej definiująca wymagania zasadnicze jakie musi spełniać każdy produkt przeznaczony do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Wymagania są szczegółowo uwzględnione w normach powiązanych z tą dyrektywą, natomiast wymagania, które nie są objęte dyrektywą, ani normami, mogą być przedmiotem regulacji wewnętrznych obowiązujących w poszczególnych krajach członkowskich. Regulacje te nie mogą być jednak sprzeczne z dyrektywą, nie mogą także zaostrzać jej wymagań.

Zasadniczo, ATEX jest to zbiór przepisów ustanowionych przez Unię Europejską (UE) w celu zapewnienia bezpieczeństwa urządzeń i systemów ochronnych stosowanych w strefach zagrożonych wybuchem. Głównym celem dyrektywy jest poprawa standardów zdrowia i bezpieczeństwa w miejscu pracy poprzez zmniejszenie ryzyka pożaru i wybuchu.

Czym jest atmosfera wybuchowa?

Atmosfera wybuchowa jest to mieszanina niebezpiecznych substancji takich jak: gazy, pary, pyły i opary z powietrzem, w której po powstaniu zapłonu następuje zjawisko wybuchu łatwopalnej mieszaniny.

Co wchodzi w skład dyrektywy ATEX?

Na ATEX składają się dwie dyrektywy legislacyjne Unii Europejskiej, które zostały stworzone w celu objęcia kontrolą zjawiska związanego z atmosferą wybuchową na terenie Unii Europejskiej.

Dyrektywa 1999/92/EC lub ATEX 153 

Dotyczący właścicieli instalacji i ujmuje minimalne wymagania bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników narażonych na zagrożenie związane z atmosferą wybuchową.

Właściciel zakładu pracy musi poddać ocenie potencjalne ryzyko związane z możliwością wystąpienia i utrzymania się atmosfery wybuchowej. Ma on obowiązek rozważyć wystąpienie potencjalnych źródeł zapłonu oraz zastosować odpowiednie zabezpieczenie w obiekcie. Według dyrektywy muszą być uwzględnione wszystkie urządzenia, procesy technologiczne i substancje pod kątem wystąpienia ich interakcji oraz skutki powstałe w wyniku tego procesu

Odpowiednio oznakowane muszą zostać strefy wybuchowe oraz obszary w których może pojawić się atmosfera wybuchowa.

Po przeprowadzeniu powyższych czynności sporządzany jest „dokument zabezpieczenia przed wybuchem”, który przedstawia wyniki przeprowadzonej oceny ryzyka.

Dyrektywa 2014/34/EU lub ATEX 114 

Dotyczy ona dostawców sprzętu, urządzeń i systemów bezpieczeństwa, które są stosowane w miejscach związanych z ryzykiem powstania atmosfery wybuchowej. Dla przykładu mogą to być certyfikowane systemy wykrywania i gaszenia iskier, które są w stanie wykryć niebezpieczeństwo wybuchowe i automatycznie aktywują procesy zapobiegawcze.

Ma to na celu zapewnienie bezpieczeństwa w branżach

chemicznej,
petrochemicznej,
wydobywczej,
drzewnej oraz produktów pochodzenia drzewnego,
rolnictwa i magazynowania produktów zbożowych,
spożywczej i paszowej,
automotive i obróbki metali,
produktów papierowych.

Wprowadzany na rynek Europejski sprzęt jest klasyfikowany i certyfikowany wg. powyższej dyrektywy. Jeśli spełnia wszystkie kryteria norm technicznych otrzymuje oznaczenie symbolem “ EX “, który dopuszcza go do stosowania na terenie Unii Europejskiej.

Źródła Zapłonu Atmosfery Wybuchowej - Dyrektywa ATEX 

Dyrektywa ATEX wymienia 13 potencjalnych źródeł zapłonu atmosfery wybuchowej na terenie zakładu przemysłowego takich jak :

gorące powietrze,
płomienie i gorące gazy (w tym gorące cząstki),
iskry wytwarzane mechanicznie,
urządzenia elektryczne,
prądy błądzące oraz katodowa ochrona przed korozją,
elektryczność statyczna (wyładowania snopiaste, stożkowe i z obłoku pyłu),
uderzenie pioruna,
fale elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej (od 104 Hz do 3 × 1012 Hz),
fale elektromagnetyczne o częstotliwości (od 3 × 1011 Hz do 3 × 1015 Hz),
promienie jonizujące,
ultradźwięki,
sprężania adiabatyczne i fale uderzeniowe,
reakcje egzotermiczne, włącznie z samozapłonem pyłów.

Dyrektywa nie wskazuje jednak, w jaki sposób powinno się eliminować poszczególne źródła. Należy dopasować sposoby eliminacji do poszczególnego procesu technologicznego.

Podsumowanie - Dyrektywa ATEX

Poczucie bezpieczeństwa i komfortu w miejscu pracy przekłada się na jej jakość. Na pracodawcy spoczywa obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa w jego firmie. Nie warto szukać tanich i niesprawdzonych rozwiązań. Najlepszym wyjściem jest zaufanie ekspertom.  Dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu, zapewnią nam najlepsze rozwiązania z zakresu bezpieczeństwa i ochrony przed wybuchami.

 

Na zlecenie Firefly Poland Sp. z o.o.