Historia kawy - jak kawa trafiła do Polski?

Obecnie każdy dobrze zna kawę, nie ma najmniejszego problemu z jej zakupem, bo jest powszechnie dostępna. Kupimy ją nawet na stacji paliw. Na sklepowych półkach znajdują się wielorakie opakowania z kawą, głównie w wersji zmielonej, w różnych cenach. Bez trudu kupimy takie za dosłownie kilkanaście złotych. Najwyższej jakości kawy speciality, oferują jednak wyłącznie niewielkie manufaktury i palarnie kawy, gdzie ziarna są na świeżo wypalane. Płacimy wysoką cenę, ale za kawę o unikalnym smaku i wyjątkowym aromacie. Jak kawa trafiła do Polski?

Skąd wzięła się kawa?

Kawa to popularna używka, którą może obecnie kupić dosłownie każdy i niemalże wszędzie. Kiedyś był to jednak towar luksusowy, sprzedawany w ograniczonych ilościach, na który mogli pozwolić sobie wyłącznie najbardziej zamożni. Mówi się, że owoce kawowca były znane już w czasach starożytnych, wobec czego nie można określić dokładnej daty pojawienia się kawy w obrocie. Należy jednak od razu zaznaczyć, że ówczesna jej forma mocno różniła się od tego, czym raczymy się w obecnych czasach. Kawowce nie były uprawiane, zbierało się po prostu owoce z dziko rosnących drzewek, po czym gotowało je z dodatkami w postaci soli i masła. Można wobec tego powiedzieć, że był to bardziej treściwy napój. Szacuje się, że w XIII/XIV wieku owoce kawowca znalazły się w Jemenie, skąd nadal do dnia dzisiejszego pozyskiwana jest najdroższa kawa.

Kawa zdominowała kraje arabskie, zaczęto eksperymentować z metodami obróbki ziaren i zaparzania naparów. W XV wieku port na Bliskim Wchodzie stał się kolebką handlu ziarnami kawowca. Warto wiedzieć, że początki kawy były trudne i spotykała się ona z niechęcią, niektóre kraje wręcz zakazały jej picia. Wraz ze wzrostem dostępności kawy rosła jej popularność. Ze względu na pobudzające działanie naparów wyznawcy religijni potępiali jej picie. Dopiero w połowie XVI wieku powstała pierwsza kawiarnia w Stambule, a w Europie miało to miejsce w 1650 roku w Anglii na Oksfordzie. Prawdziwy rozkwit kawy nastąpił dopiero po jej przemyceniu do Ameryki Południowej, czyli na początku XVII wieku. Brazylia szybko stała się liderem w handlu kawą – zaczęto produkować ją na masową skalę, przez co przestała być używką dla zamożnych, ale popularnym napojem dla wszystkich. Początkowo handel ziarnami kawy ograniczał się głównie do Turcji, a pierwsza palarnia powstała w Galicji w XIX wieku.

Historia kawy w Polsce

Kawa przybyła do Polski dopiero pod koniec XVII wieku z Turcji i zdominowała północną część kraju. Pierwsze kawiarnie powstały w Gdańsku, ale już na początku następnego wieku była produktem powszechnie dostępnym i cenionym nawet przez medycynę. Napary uznano za środek na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Oczywiście na początku kawa speciality była czymś ekskluzywnym, przeznaczonym jedynie dla majętnych osób. Wraz z upływem czasu rosła jej dostępność i popularność, propagowały ją nawet polskie czasopisma. Początkowo kawa była pita bez żadnych dodatków, co jednak zmieniło się w drugiej połowie XVIII wieku – popularne stało się dodawanie cykorii. Nie minęło zbyt wiele czasu, a zaczęło pojawiać się na rynku coraz więcej kawiarni.

Na początku kawę można było kupić wyłącznie od handlarzy, następnie powstały firmy specjalizujące się w jej obrocie. W czasach PRL kawa była czymś wręcz niezbędnym, od czego zaczynało się dzień pracy. Używano jej także jako formy łapówki. Popularność kawy miała duży wpływ na rozwój twórczości porcelany w manufakturach.