Jaworzno mało znane - Król na Rynku

W Narodowe Święto Niepodległości na jaworznickim rynku odsłonięto rzeźbę Bolesława Chrobrego. Choć wydarzenie zgromadziło wielu mieszkańców, sam pomysł wywołał sporo komentarzy i kontrowersji. O źródłach tych reakcji opowiada historyk Jarosław Sawiak.

11 listopada, w dniu Narodowego Święta Niepodległości, na rynku w Jaworznie odsłonięto rzeźbę przedstawiającą Bolesława Chrobrego. Wydarzenie wywołało żywą dyskusję wśród mieszkańców. Jedni uznali pomysł za słuszny gest upamiętnienia wybitnego władcy, inni wskazywali, że król nie miał bezpośrednich związków z miastem. Głosy te – jak podkreśla historyk Jarosław Sawiak – zasługują na wyjaśnienie.

Symbol odwagi i potęgi państwa Piastów

Bolesław Chrobry, pierwszy król Polski, od wieków uchodzi za postać wyjątkową. Przydomek Chrobry w języku starosłowiańskim oznacza waleczny i odważny, a cechy te – zdaniem Sawiaka – dobrze oddają charakter władcy. Za jego panowania państwo Piastów zostało umocnione, zyskało prestiż i stało się znaczącą siłą Europy Środkowo-Wschodniej.

Koronacja Chrobrego miała miejsce dokładnie tysiąc lat temu, co w 2025 roku dodatkowo wzmacniało kontekst historyczny decyzji o ustawieniu rzeźby.

Dlaczego wybuchła krytyka?

Kontrowersje nie dotyczyły jedynie samego wyboru postaci. Wielu mieszkańców wskazywało na niekorzystny moment realizacji inwestycji. Jaworzno mierzy się obecnie z problemami finansowymi, a niedawne podwyżki opłat za wywóz odpadów wywołały wśród mieszkańców frustrację. W tym kontekście część osób uznała, że wydanie około 200 tysięcy złotych na rzeźbę jest nieuzasadnione.

Z drugiej strony władze miasta zwracały uwagę, że w skali budżetu Jaworzna nie jest to kwota znacząca. Jednak dla wielu mieszkańców suma ta stanowi realny wydatek, co wzmocniło poczucie, że inwestycja została przeprowadzona w nieodpowiednim momencie.

Głos historyka: idea słuszna, czas niefortunny

Zdaniem Jarosława Sawiaka każda ze stron sporu ma swoje racje. Uważa jednak, że największym problemem był timing. Sama koncepcja uhonorowania ważnej postaci historycznej – jak zaznacza – ma swoje uzasadnienie, lecz została wprowadzona w okresie społecznych napięć i niezadowolenia.

Historyk zwraca uwagę, że podczas samej uroczystości odsłonięcia pomnika panowała zupełnie inna atmosfera niż ta widoczna w internecie. Mimo niekorzystnej pogody na rynku zgromadziło się wielu mieszkańców, a wydarzeniu towarzyszyły nastroje dumy i patriotyzmu.

Czy Chrobry ma coś wspólnego z Jaworznem?

Krytycy inicjatywy wskazywali, że Bolesław Chrobry nie miał bezpośredniego związku z Jaworznem, a początki osadnictwa na tych terenach przypadają na okres późniejszy. Sawiak przyznaje, że różnica czasowa jest znacząca, ale nie przekreśla ona symbolicznej wartości rzeźby.

Historyk przypomina, że prezydent Paweł Silbert odwrócił często zadawane pytanie: zamiast „co Chrobry miał wspólnego z Jaworznem?”, zapytał „co Jaworzno ma wspólnego z Chrobrym?”. W tej perspektywie odpowiedź staje się inna. To właśnie za panowania pierwszych Piastów, prawdopodobnie w czasach Bolesława Chrobrego, ziemie dzisiejszego Jaworzna znalazły się w granicach państwa polskiego. Choć Śląsk przechodził liczne zmiany przynależności, ziemie zachodniej Małopolski – w tym obszar obecnego Jaworzna – pozostały związane z Polską trwale.

Trudne czasy średniowiecza i obraz władcy

W dyskusjach pojawiają się także opinie o rzekomej brutalności Bolesława Chrobrego. Sawiak przypomina jednak, że średniowiecze było epoką pełną okrucieństwa i nie sposób oceniać jej z perspektywy współczesnych standardów moralnych. Władcy tamtych czasów, często dziś czczeni jako święci, stosowali metody znacznie surowsze niż Chrobry. Na tle Stefana Węgierskiego czy świętego Olafa Chrobry jawi się wręcz jako umiarkowany.

Upamiętniać czy nie?

Ostatecznie – jak podsumowuje historyk – kontrowersje narosły głównie wokół niepomyślnego momentu realizacji, a nie samej idei. Upamiętnianie postaci, dzięki którym powstało i ugruntowało się państwo polskie, jest ważnym elementem kształtowania tożsamości narodowej. Trudności finansowe miasta nie wykluczają potrzeby zachowania pamięci o tych, którym zawdzięczamy istnienie kraju.

Decyzja o postawieniu rzeźby Bolesława Chrobrego na jaworznickim rynku może więc budzić dyskusje, ale ma też solidne uzasadnienie historyczne i symboliczne. W opinii Sawiaka warto patrzeć na nią szerzej, w perspektywie dziedzictwa państwa polskiego, które osiągnęło jedność i siłę między innymi dzięki pierwszemu królowi.