Reklama

Ojczystym językiem mówiąc

AWAP
21/02/2019 12:55
Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego obchodzony 21 lutego to święto ustanowione przez UNESCO dla upamiętnienia wydarzenia w Bangladeszu w 1952 r.
5 studentów zginęło wówczas podczas demonstracji, w której domagano się nadania językowi bengalskiemu statusu języka urzędowego.

Polskim posługuje się 10 procent obywateli Unii Europejskiej i jest on szóstym językiem pod względem liczby rodowitych użytkowników w Unii. W różnym stopniu zna go około 50 milionów ludzi na świecie.

Język to także regionalne dialekty i cztery podobne do siebie zjawiska fonetyczne - mazurzenie, szadzenie, jabłonkowanie i kaszubienie. Dialekty w języku polskim dzielą się na dwie grupy.

lądową (wschodniolechicką) - Wielkopolska, Małopolska, Śląsk, Mazowsze
pomorską (środkowolechicką), często używaną za osobny język - Kaszuby

Dla przykładu dialekt małopolski odegrał kluczową rolę w drugiej fazie kształtowania się polszczyzny literackiej, (podstawą języka literackiego był dialekt wielkopolski). Charakteryzuje się on mazurzeniem, częściowo rozłożonymi samogłoskami nosowymi ą i ę, jednak w ogólnopolskiej barwie (oN i eN).

Dialekt śląski to według językoznawców dialekt archaiczny pod względem słownictwa, słowotwórstwa i składni, po części mazurzący, sporadycznie pojawia się również jabłonkowanie, samogłoski nosowe ą i ę w różnych stopniach nosowości o barwie ó i a/y (zależnie od pozycji i regionu). Posiada widoczne wpływy języka czeskiego, języków łużyckich i języka niemieckiego.

Niezależnie od regionu w każdym domu królują jakieś zwroty, słowa "dziedziczone" po przodkach. Babcia jednej z naszych redakcyjnych koleżanek mówiła - załóż kapiszon - co oznaczało - załóż kaptur. Podzielcie się z nami w komentarzach typowo jaworznickimi, zapomnianymi już słowami.



 

Aplikacja jaw.pl

Jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś koniecznie zainstaluj naszą aplikację, która dostępna jest na telefony z systemem Android i iOS.


Aplikacja na Androida Aplikacja na IOS

Obserwuj nas na Obserwuje nas na Google NewsGoogle News

Chcesz być na bieżąco z wieściami z naszego portalu? Obserwuj nas na Google News!

Reklama

Komentarze opinie

  • Awatar użytkownika
    grzegorzek - niezalogowany 2019-02-22 20:46:05

    Jaworzno to jest obecnie taki tygiel w którym stapia się bardzo wiele gwar z całej Polski. Są, tak jak wszędzie krzoki, czyli ludzie stąd z dziada pradziada. Są też ci wszyscy, których losy tutaj zaniosły. O nich powiada się ptoki. Nas interesuje czy to przyczyniło się do wytworzenia jakieś współczesnej jaworznickiej gwary. A może jest i tak, że między sobą rozmawiamy po polsku, tak jak nas uczyli w szkole a gwarę własną wstydliwie chowamy gdzieś w głębi serca. Poza tym po pierwsze primo - bardzo dawno temu małopolska kończyła się na Przemszy. dla odmiany dzisiejszy geografowie fizyczni Wyżynę Śląską doprowadzają do Chechła w Chrzanowie. Poza tym po drugie primo - W liceum usiłowano wykorzenić ze mnie znajomość gwary i to nie podziałało. Poza tym po trzecie primo - moje strony rodzinne znajdują się w pół drogi pomiędzy Rybnikiem a Raciborzem.

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis
  • Awatar użytkownika
    zzez1 - niezalogowany 2019-02-22 09:59:15

    Moja polonistka wiele razy tępiła wśród nas uczniów, pozostałości gwary jaworznickiej, niekiedy bardzo dosadnie. Np. ktoś powiedział - Jedziemy do Jaworznia, a ona szybko ripostowała - Czy mówicie Do dupia?! Albo - W Jaworzniu - w dupiu. W moim przypadku zadziałało. Tłumaczyła nam cierpliwie skąd historycznie się wywodzi taka odmiana, jak mówili starzy ludzie. Niestety już nie pamiętam tych jej wywodów.

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis
  • Awatar użytkownika
    czesak - niezalogowany 2019-02-22 08:20:07

    Bardzo fajnie pan Grzegorzek przekierował dyskusję na Nikisz i swoje rodzinne okolice, ale pytanie autora tekstu dotyczy jaworznickich delicji językowych. Czy to prawda, że dawniej mówiło się na miasto "Jawórz"? A co to jest bobo? Czesak, języko-po-znawca

    odpowiedz
    • Zgłoś wpis

Podziel się swoją opinią

Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.


Reklama

Wideo jaw.pl




Reklama