Orkiestra Muzyki Nowej w NOSPR z muzyką Muraila i Griseya

Powrót do arcydzieł spektralizmu. OMN w NOSPR z muzyką Muraila i Griseya. 25 stycznia w katowickiej sali Kameralnej Orkiestra Muzyki Nowej wykona kolejny koncert jedenastego sezonu poświęconego muzyce nowej w NOSPR. Tym razem zespół sięgnie po dzieła tak wybitne, że warte są ponownego przedstawienia – Winter Fragments Tristana Muraila oraz Quatre chants pour franchir le seuil Gérarda Griseya z udziałem Agaty Zubel.

Agata Zubel (fot. Łukasz Rajchert)

Choć Orkiestra Muzyki Nowej od lat konsekwentnie prezentuje najnowsze oblicza muzyki współczesnej, nadchodzący koncert będzie szczególny. Zamiast premier, zespół powraca do kompozycji, które przez ostatnie dekady zdążyły już wejść do kanonu – choć wciąż rzadko goszczą w polskich salach koncertowych.

Winter Fragments Tristana Muraila to utwór na pięć instrumentów i dźwięki syntetyczne, który OMN wykonała po raz pierwszy równo dwadzieścia lat temu podczas 49. Międzynarodowego Festiwalu Warszawska Jesień. Francuski kompozytor, wyjaśniając genezę tytułu, wspominał o doświadczeniu prawdziwej zimy spędzonej na północ od Nowego Jorku, w regionie jezior i małych gór.

 „Jezioro przed naszym domem było zamarznięte, dookoła leżało sześćdziesiąt centymetrów śniegu. Przez większość czasu słońce świeciło jasno, a intensywne światło zalewało dom otwarty na naturę ze wszystkich stron. Czasami wzburzała się gwałtowna burza, po której następowała cisza, a oślepiające światło wracało. Być może tam są ukryte te zimowe fragmenty" – pisał Murail.

Kompozycja kontynuuje eksperymenty twórcze, łącząc instrumenty akustyczne z dźwiękami elektronicznymi, które dosłownie wtapiają się w brzmienie zespołu. Murail podkreślał, że używa tego samego składu instrumentalnego (flet, klarnet, skrzypce, wiolonczela i fortepian) w różnych utworach, za każdym razem osiągając zupełnie odmienny efekt – istotny jest bowiem sposób wykorzystania instrumentów, nie ich symbolika.

Cztery pieśni przy przekraczaniu progu 
Quatre chants pour franchir le seuil Gérarda Griseya to dzieło szczególne z wielu powodów. Powstało w roku śmierci kompozytora – okoliczność, której racjonalnie przewidzieć nie sposób. Grisey, opanowany przez całe życie obsesją ciągłości i materialności dźwięku, tym razem wpatruje się w to, co niewidzialne i oddzielone progiem naukowego poznania.

Cykl czterech pieśni sięga po klasyczne teksty Sumerów, wielkich cywilizacji basenu Morza Śródziemnego – egipskiej i greckiej – oraz postoświeceniowych myślicieli. Czy podjęcie najważniejszego tematu kultury zachodniej, użycie archetypowych gestów muzycznych zrozumiałych nie tylko dla ekspertów przez wybitnego spadkobiercę francuskiej awangardy właśnie u kresu życia mogło być przypadkiem?

Finałowa kołysanka cyklu niesie przesłanie szczególne: „Ona nie ma nas uśpić, lecz otworzyć nasze oczy na umieranie ludzkości, ostatecznie wyzwolonej".

OMN pierwszy raz wykonała to monumentalne dzieło z Agatą Zubel w NOSPR w 2017 roku podczas Festiwalu Kultura Natura. Trzy dekady po powstaniu dzieła można bez ryzyka powiedzieć, że kompozycja weszła już do kanonu – regularnie wykonują ją najlepsze zespoły muzyki nowej oraz wybitne wokalistki, takie jak Barbara Hannigan czy właśnie Agata Zubel.

Muzyka warta powrotu
Choć utwory Muraila i Griseya raczej nie zagoszczą w programach koncertów abonamentowych wielkich orkiestr symfonicznych, ich znaczenie dla muzyki współczesnej jest nie do przecenienia. To dzieła, które pokazują, jak spektralizm – jeden z najważniejszych nurtów muzyki drugiej połowy XX wieku – potrafi łączyć precyzję naukową z głęboką ekspresją, a materialne właściwości dźwięku z refleksją nad tym, co wymyka się poznaniu.

Wykonawcy
Orkiestra Muzyki Nowej
Agata Zubel – sopran
Szymon Bywalec - dyrygent 

Kameraliści OMN w utworze T. Muraila: 
Alicja Molitorys - flet
Jadwiga Czarkowska-Harasimowicz - klarnet
Dominik Kossakowski - skrzypce
Krzysztof Krawczyk - wiolonczela
Krzysztof Goliszek - fortepian
Szczepan Kończal - realizacja partii elektroniki

???? Niedziela, 25 stycznia

⏰godzina 18:00 (czas trwania koncertu ok. 70 minut)

????Katowice, NOSPR

????️ Bilety dostępne w kasach i na stronie NOSPR ???????? https://bit.ly/4qulTXU

Projekt sfinansowano ze środków Krajowego Planu Odbudowy w ramach naboru 'KPO dla kultury' (Inwestycja A2.5.1), realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, z grantu dla Orkiestry Muzyki Nowej.

Orkiestra Muzyki Nowej / Zubel / Ostateczne wyzwolenie - NOSPR