Planty w Jaworznie okiem przyrodnika

W dalszym ciągu opowiem o tym, co widziałem w dniu 19 czerwca. Po powrocie z lasu przy kapliczce znalazłem się na skraju Osiedla Tadeusza Kościuszki skąd przeszedłem na planty. Teoretycznie przyrodniczo szału nie ma, jednakże na to i owo warto zwrócić uwagę.

Na początku skupiłem się na nieużytkach przy skrzyżowaniu ulic Rzemieślniczej i Szymanowskiego. Na skraju blokowiska jak to ma w obyczaju, rozrasta się sporym płatem podagrycznik pospolity. Dla posiadaczy ogrodów to uporczywy chwast. Dla zwolenników zielonej dziczyzny to skarb dający sporo możliwości kulinarnych. Wysoka oglądalność filmu z cyklu na rok 2022 też jest dowodem jego popularności. Osobiście jadałem go jako dodatek do zup. Niedawno miałem okazję skosztować, jak smakuje ten gatunek w postaci kiszonej. Teraz jednak zwróciłem uwagę na odwiedzającego jej kwiaty pluskwiaka różnoskrzydłego. Do niedawna znaliśmy ją jako strojnicę baldaszkówkę. Wyróżniają ją czerwone i czarne pasy na górnej powierzchni ciała i licznych czarnych kropkach na spodzie. Po raz pierwszy zobaczyliśmy ją jako przerywnik w słynnym filmie Mikrokosmos. W realu po raz pierwszy zobaczyłem ją w Mysłowicach w 2004 roku. Potem ten gatunek rozprzestrzenił się, a następnie tak jakby zanikł. Tutaj zauważyłem go po długiej przerwie. Warto jeszcze zauważyć, że w 2017 roku po rewizji taksonomicznej strojnica baldaszkówka stała się strojnicą włoską.

Wchodząc na planty od strony ulicy Rzemieślniczej zwróciłem uwagę na niskie drzewko z tytułowego rodzaju. Miało liście prawie całkowite, gęsto ząbkowane. Po raz pierwszy zauważyłem je w nowym Bytomiu, po raz drugi dopiero tutaj. To jarząb pośredni, mieszaniec jarząbu szwedzkiego i pospolitego. Nie jest to jakaś fantazja ogrodnika, ale efekt naturalnego mezaliansu. Z natury trafia się głównie w Skandynawii oraz tu i ówdzie w Europie. Owo tu i ówdzie może być skutkiem ucieczek z ogrodów. Podobnie dzieje się z jarząbem szwedzkim, którego coraz częściej widuję na wolności. Niedawno na wolności w Mysłowicach Kosztowach spotkałem jarząb mączny. Nasz bohater, znaczy się jarząb pośredni, w pewnym sensie jest potrójnym mieszańcem, ponieważ jeden z jego rodziców także jest mieszańcem. Wszak jarząb szwedzki to mieszaniec jarząbu mącznego oraz brekinii. Liście naszego bohatera od góry są podobne do jarząbu szwedzkiego, ale dołem pojawiają się fragmenty pierzaste lub pierzasto klapowane. Drzewo bardzo nadaje się do zieleni miejskiego, ponieważ nie ma wygórowanych wymagań. Kwitnie obficie, owoce także zdobią.

Tego dnia wciąż trwał remont Placu Wodnego. Wszelako w okolicy jest sporo ciekawych gatunków ozdobnych, jak to w zieleni urządzonej. Tutaj zwróciłem uwagę na skupisko róży pomarszczonej oraz płaty trzcinnika piaskowego. Tamże trafiały się jako niebieski akcent żmijowce zwyczajne. Ponadto wyróżniały się dziewanny pospolite. Ponadto spory płat tworzy tutaj częsty w zieleni urządzonej poziewnik miękki. To gatunek rodzimy dla flor Turcji, Rumunii i Ukrainy. Tak jak większość przedstawicieli tego rodzaju ma szerokie owalne liście o ostrych ząbkach. U tego gatunku osiągają do 15 cm średnicy. Tak jak wskazuje na to nazwa, roślina jest miękko owłosiona. Jego kwiaty posiadają żółtozielone działki kielicha oraz płatki korony. Ich dolna część zwana hypancjum posiada zaostrzoną nasadę. Nasz bohater jest potencjalnym ziółkiem podobnie jak wiele gatunków tego rodzaju. Roślina bywa porażana przez grzyba pasożytniczego. To mączniak noszący obecnie łacińską nazwę Podosphaera aphanis. Atakuje on wiele gatunków roślin z rodziny różowatych, ale to jest temat na ten tekst.

PS Trzynasta tegoroczna wycieczka odbędzie się dopiero w sobotę 11 lipca 2026.